Psychologisch contract?
Oorsprong van het concept
In de jaren zestig stelde de Amerikaanse onderzoeker Chris Argyris vast dat werknemers in bepaalde situaties optimaal blijven presteren zonder dat ze gecontroleerd worden door een leidinggevende. Dat bracht hem op het idee dat werknemers gemotiveerd worden door andere factoren dan degene die zijn opgenomen in hun arbeidsovereenkomst. Hij noemde dat het 'psychologisch contract'. Het concept van het psychologisch contract werd in 1989 populair door professor Denise Rousseau van de Carnegie Mellon University (Californië). Zij noemde het psychologisch contract een deal in mind (een contract in het hoofd).
Definitie
In tegenstelling tot de expliciete arbeidsovereenkomst beschrijft het psychologisch contract alle onuitgesproken wederzijdse verwachtingen in een arbeidsrelatie. Hoewel die verwachtingen impliciet zijn (bv. een schouderklopje bij een goede prestatie), hebben ze ook betrekking op concrete aspecten (bv. een eerlijke verloning, werkzekerheid, loopbaanbegeleiding, opleiding). Het psychologisch contract gaat dus onder meer over de waardering, de zelfstandigheid en de groeimogelijkheden die werknemers verwachten van hun werkgever in ruil voor hun werk, loyaliteit en eerlijkheid. Een psychologisch contract verbindt elk individu binnen de organisatie (bv. een werknemer kan verwachten dat zijn collega's zijn e-mails beantwoorden).
Kenmerken
- Terwijl de arbeidsovereenkomst van transactionele aard is (vaardigheden en werkuren in ruil voor een salaris volgens een vastomlijnd kader), is het psychologisch contract relationeel van aard: het gaat om een vertrouwensrelatie op de lange termijn.
- Het psychologisch contract is dynamisch. Zo zal je opnieuw een schouderklopje verwachten bij een goede prestatie als je dat voordien ook kreeg.
- De vorming van het psychologisch contract begint eigenlijk al voor een werknemer de organisatie betreedt. Alle bedrijven doen beloften aan de mensen die ze willen aanwerven. Die beloften spelen een belangrijke rol tijdens de aanwerving, maar blijven de hele loopbaan van de werknemer bestaan. Het psychologisch contract heeft dus onder meer betrekking op de waardering en de carrièremogelijkheden die werknemers verwachten als ze goed presteren.
