Het belang van een specifieke risicoanalyse

Onderstaand praktijkvoorbeeld uit het jaarverslag 2006 van de afdeling Toezicht op het Welzijn op het Werk van de FOD Wergelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, verduidelijkt het belang van een degelijke risicoanalyse. Het niet-uitvoeren van een degelijke risico-analyse was één van de belangrijkste oorzaken van het ongeval in kwestie
Elektrocutie op een hoogwerker
Een werknemer die belast is met het onderhoud van straatverlichting plaatst ’s morgens vroeg, als het nog donker is, een hoogwerker aan de binnenzijde van een verkeersrotonde om het verkeer zo weinig mogelijk te hinderen.
Hij heeft waarschijnlijk niet opgemerkt dat de hoogwerker onder een hoogspanningslijn stond die zich zowat twee meter boven de straatverlichting bevindt. Door de duisternis zijn de zwarte kabels tegen de nog donkere hemel niet zichtbaar.
Waarschijnlijk was het zijn bedoeling om zijn werkbak eerst op hoogte te brengen alvorens te zwenken boven de rijbaan om bij de verlichtingsarmatuur van de verlichtingspalen te kunnen. Tijdens een van de handelingen is de werkbak te dicht bij de hoogspanningslijn gekomen, waardoor er elektriciteit oversloeg, met als gevolg dat de man werd geëlektrocuteerd en verkoold.

Vaststellingen
De werknemer werkte in gevaarlijke omstandigheden en was alleen. De inspectie stelde vast dat de werkgever van het slachtoffer enkel over een algemene risico-inventaris en een algemene werkinstructie beschikte. De werknemer moest dus zijn werkwijze zelf bepalen, zonder dat hij op de hoogte was van de aanwezige risico’s. De onmiddellijke chef van de werknemer is opgeleid over de opdrachten en verantwoordelijkheden van de hiërarchische lijn, maar hij kwam zijn wettelijke verplichting om te verifiëren of de betrokken werknemer de nodige opleiding en instructies heeft ontvangen, niet na.

Risicoanalyse
Om de aanwezige risico’s te bepalen, moet de werkgever een risicoanalyse uitvoeren. Deze analyse dient als basis voor preventiemaatregelen en om de werknemers te instrueren. Deze analyse mag niet algemeen zijn van aard (voor de gehele onderneming), maar moet voor iedere werkplek en voor iedere functie apart worden uitgevoerd. (zie hierover ook het artikel ‘Tien jaar dynamisch risicobeheersingsysteem’op p.1)

Wat had moeten gebeuren
De onderneming in kwestie, die gespecialiseerd is in openbare werken aan de verlichting had een onderscheid moeten maken tussen werken:
- langs autosnelwegen,
- langs gewestwegen,
- op rotondes,
- in de nabijheid van obstakels (hoogspanningslijnen,...)
- ...

Over elk van deze werkplaatsen moest een aparte risicoanalyse worden uitgevoerd. Door een specifieke en gedetailleerde risicoanalyse had men immers volgende risico’s kunnen opmerken:
-werken op hoogte (hoogwerker)
-gevaar op botsingen (hoogwerker bevindt zich op openbare weg)
-werknemer is alleen (indien de werknemer het bewustzijn verliest, is er niemand om hem te helpen of om de besturing van de hoogwerker over te nemen)
-werken aan elektrische installaties onder spanning (openbaar verlichtingsnetwerk)
-risico op elektrocutie (de hoogwerker komt in de buurt van hoogspanningsleidingen).

Een werknemer die niet geïnformeerd is over de risico’s en de correcte werkwijze, kan zijn handelingen niet afstemmen op de risico’s. In dit geval is het duidelijk dat een risicoanalyse had kunnen uitwijzen dat elektrocutiegevaar aanwezig was en dat voor werken in de nabijheid van hoogspanningsleidingen gedetailleerde instructies en een aangepaste opleiding noodzakelijk waren. Bovendien moest de hiërarchische lijn ook verifiëren of de werknemer de nodige instructies had ontvangen en een opleiding over hoe die instructies in de praktijk te brengen.

Gevaarlijke werkzaamheden mogen bovendien ook nooit worden uitgevoerd door een werknemer alleen. Voor de uitvoering van dergelijke gevaarlijke werken is steeds de aanwezigheid van een tweede persoon vereist.
: PreventActua 18/2008