Werkgelegenheidsplan oudere werknemers cao 104

Bedrijven zijn op basis van Cao 104 verplicht om een werkgelegenheidsplan op te stellen voor alle oudere werknemers.
©:

gepubliceerd op 07.08.26 door de redactie, prevent.be

Geactualiseerd op:

Context 

De programmawet van 29 maart 2012, die op van 6 april 2012 in het Belgisch Staatsblad verscheen, bevatte in titel 8 een hoofdstuk dat gewijd was aan het werkgelegenheidsplan oudere werknemers (art. 107-112).
Dit luik verplichtte de werkgevers om vanaf 1 juli 2012 een werkgelegenheidsplan op te stellen voor de oudere werknemers, tenzij er voor die datum een collectieve arbeidsovereenkomst verscheen waarin dit werkgelegenheidsplan meer werd uitgewerkt.
Die cao werd op de valreep (op 27 juni) goedgekeurd. Het gaat meer bepaald om Collectieve arbeidsovereenkomst nr. 104 over de uitvoering van een werkgelegenheidsplan oudere werknemers in de onderneming. De verplichting geldt voor ondernemingen met meer dan 20 werknemers in de privé-sector. Cao nr. 104 is algemeen bindend verklaard op basis van het KB van 24 oktober 2012 en zijn in werking getreden op 1 januari 2013. 

Werkgelegenheidsplan

Doel

Het doel van het plan is om het aantal werknemers van 45 jaar en ouder in de onderneming te behouden of te verhogen.

Verplicht?

Deze verplichting geldt enkel voor ondernemingen die meer dan twintig werknemers tewerkstellen. Kleinere ondernemingen en werkgevers in de openbare sector zijn vrijgesteld van deze verplichting.
Om te berekenen hoeveel werknemers er werken in de onderneming, moet gekeken worden naar het aantal voltijdse equivalenten in de onderneming op de eerste werkdag van het kalenderjaar van de opstelling van het werkgelegenheidsplan en op basis van het aantal uitzendkrachten in voltijdse equivalenten in de onderneming op dezelfde dag.

Ondernemingen uit de privésector met meer dan 20 werknemers zijn verplicht om een werkgelegenheidsplan oudere werknemers op te maken

 

Wanneer?

De werkgever krijgt de keuze om jaarlijks een werkgelegenheidsplan op te stellen of te kiezen voor een meerjarenplan. 

Inhoud

Het plan moet maatregelen bevatten, specifiek voor de onderneming in kwestie, om oudere werknemers langer en gezonder aan het werk te houden. Het kan gaan over verschillende aspecten van het werk. Om de werkgevers te helpen bij het bepalen van de maatregelen, stelt de cao een aantal actiegebieden voor. Een actiegebied kan verschillende maatregelen omvatten en sommige maatregelen sluiten aan bij meerdere actiegebieden. De werkgever kan kiezen voor één enkel actiegebied of voor een actiegebied dat niet in die lijst opgenomen is, bv. diversiteitsplannen gericht op oudere werknemers zijn gericht. 

Lijst actiegebieden:

  • de selectie en indienstneming van nieuwe werknemers;
  • de ontwikkeling van de competenties en kwalificaties van de werknemers, toegang tot opleidingen;
  • de loopbaanontwikkeling en loopbaanbegeleiding binnen de onderneming;
  • de mogelijkheden om via interne mutatie een functie te verwerven die is aangepast aan de evolutie van de mogelijkheden en de competenties van de werknemer;
  • de mogelijkheden voor een aanpassing van de arbeidstijd en de arbeidsomstandigheden;
  • de gezondheid van de werknemer, de preventie en het wegwerken van fysieke en psychosociale belemmeringen om aan het werk te blijven;
  • de systemen van erkenning van verworven competenties.

Het is niet vereist om louter nieuwe acties op te nemen. Ook de maatregelen die al lopen in de organisatie, kunnen in het werkgelegenheidsplan worden opgenomen.

Model

De cao bevat in bijlage een model dat de werkgever kan gebruiken om het werkgelegenheidsplan op te stellen.

Participatie werknemers: advies vereist

De werkgever moet het ontwerp van het plan voorleggen aan de ondernemingsraad of vakbondsafvaardiging (bij ontstentenis daarvan aan het Comité preventie en bescherming op het werk of, als er ook geen Comité is, rechtstreeks aan de werknemers). 
Vervolgens moet er binnen de twee maand een advies uitgebracht worden over het ontwerp. In dit advies kunnen eventueel aanvullende of alternatieve voorstellen worden gedaan. De werkgever kan zijn plan vervolgens aanpassen aan deze voorstellen. Doet hij dat niet, dan moet hij die beslissing toelichten.

De werkgever moet de ondernemingsraad ook jaarlijks informeren over de resultaten van de uitgevoerde maatregelen. Voor de meerjaarlijkse maatregelen gaat het om een jaarlijkse stand van zaken.

Maatregelen welzijn op het werk? Tussenkomst Comité vereist

Als in het werkgelegenheidsplan maatregelen opgenomen zijn die te maken hebben met welzijn op het werk, is voorafgaandelijk advies van het comité steeds vereist. 

Bijhouden

De werkgever moet het werkgelegenheidsplan gedurende vijf jaar bijhouden en indien nodig te beschikking stellen van de bevoegde autoriteiten.

Maak een efficiënt plan oudere werknemers op basis van een Quick scan

Met een Quick scan krijg je snel een beeld van knelpunten en oplossingen over ergonomie, welzijn, psychosociale aspecten, leefstijl of veiligheid. Zo stel je vlot een plan samen op maat van jouw organisatie.

Evaluatie

De toepassing van cao 104 in de bedrijven is geëvalueerd in 2016 door de sociale partners binnen de Nationale arbeidsraad (advies 1988). 
Emma Beirinckx maakte over het onderwerp een masterproef. De samenvatting werd in oktober 2025 onder de titel CAO nr. 104 en het werkgelegenheidsplan voor oudere werknemers: een lege doos of toch een succesverhaal? gepubliceerd in het Arbeidsrechtjournaal. 

Enkele vaststellingen die uit de evaluaties naar voren komen zijn: 

  • er is een nood aan acties om oudere werknemers langer en gezond aan het werk te houden
  • de leeftijdsgrens van 45-jaar lijkt niet meer aangepast aan de huidige maatstaven en arbeidsmarkt
  • acties zouden best geïntegreerd worden in een breder leeftijdsbewust beleid
  • maatregelen zijn vooral gericht op de ontwikkeling van competenties en kwalificaties, mogelijkheden om de arbeidstijd aan te passen en de loopbaanontwikkeling en -begeleiding en ook op de gezondheid van de werknemer 
  • het werkgelegenheidsplan heeft het bewustzijn rond de problematiek verhoogt
  • daartegenover staat dat het plan niet altijd beschouwd wordt als instrument voor het ontwikkelen van een beleid
  • integendeel, vaak werkte eerder omgekeerd: er is een beleid/acties en bij de verplichte opmaak van het plan wordt er gekeken welke acties hierin kunnen geschreven worden
  • hierdoor bestaat het risico dat het plan afglijdt naar een papieren formaliteit

Dat neemt niet weg dat de opmaak van het werkgelegenheidsplan over het algemeen als een toegevoegde waarde wordt ervaren. Emma Beirinckx wijst er in haar artikel bijvoorbeeld op dat "de voornaamste meerwaarde van het instrument is dat werkgevers verplicht worden om erover na te denken, moeten stilstaan bij de thematiek en er tijd voor moeten maken.  Het werkt in op de mindset van de werkgever en zorgt voor bewustwording. De voorbeeldactiegebieden opgenomen in de CAO zijn hierbij een bron van inspiratie en werken stimulerend".