Werken in besloten ruimten

Besloten ruimten zijn zeer risicovolle werkplaatsen. De verschillende risico’s en de meestal nauwe of moeilijk te bereiken vluchtweg maken een grondige voorbereiding en een goede begeleiding noodzakelijk.
©:

preventMemo (preventFocus 07/2021)

Geactualiseerd op:

Omschrijving

Besloten ruimten zijn meestal gesloten maar kunnen ook deels open zijn. Ze zijn niet ontworpen voor een verblijf van personen, maar worden toch betreden voor werkzaamheden zoals inspecties, schoonmaak, onderhoud of herstellingen.
In de besloten ruimten kan een gevaarlijke atmosfeer aanwezig zijn, of deze kan ontstaan door de activiteiten die er uitgevoerd worden. De beperkte toegangsmogelijkheden maken het moeilijk om in geval van nood te ontsnappen of reddingswerkzaamheden uit te voeren. Werken in besloten ruimten kan gepaard gaan met risico’s door de gevaarlijke atmosfeer (verstikking, brand of explosie, vergiftiging) en andere risico’s (beknelling, verdrinking, bedelving, vallen, elektrocutie). Vaak gaat het om een combinatie van risico’s, die elkaar bovendien kunnen versterken.
Voorbeelden van besloten ruimten zijn: tanks, vaten, silo’s, waterputten, rioolpijpen, uitgravingen en niet of slecht geventileerde kelders.

Definitie

Een besloten ruimte is een ruimte:

  • die niet bestemd is voor een continu verblijf van werknemers;
  • met een besloten karakter;
  • waar een gevaarlijke atmosfeer aanwezig is of kan zijn.

Beperkte of moeilijke toegangsmogelijkheden en een beperkte natuurlijke ventilatie wijzen op een besloten karakter van de ruimte.

Een gevaarlijke atmosfeer is een atmosfeer die kan aanleiding geven tot:

  • intoxicatie;
  • brand of explosie;
  • verstikking.

Wetgeving

In de wetgeving welzijn op het werk zijn er geen specifieke bepalingen gewijd aan besloten ruimten. Verscheidene bepalingen hebben echter wel te maken met de omstandigheden en activiteiten in besloten ruimten.

De tabel geeft een overzicht van een belangrijkste bepalingen uit de wetgeving welzijn op het werk die van toepassing zijn in geval van betreding van besloten ruimten. Deze opsomming is niet limitatief. Ook algemene bepalingen inzake risicoanalyse, opleiding zijn van toepassing net zoals specifieke voorschriften inzake lawaai, arbeidsmiddelen, jongeren, ... in functie van de risico's en de omstandigheden. Ook gewestelijke milieuwetgeving bevat bepalingen die te maken hebben met besloten ruimten.

Tabel Wetgeving i.v.m. besloten ruimten (niet-limitatief)

Wettelijke referentieInhoud
Codex, boek III, titel 5 Opslagplaatsen voor ontvlambare vloeistoffen 
  • Specifieke voorschriften voor reservoirs en tanks met ontvlambare vloeistoffen;
  • Art. III.5-58 - III.5-59 bevatten bepalingen i.v.m. betreding, toezicht en redding;
  • Op basis van deze bepalingen is een werkvergunning verplicht in geval van betreding.
Codex, boek III, titel 4 Ruimten met risico’s voor een explosieve atmosfeer
  • Specifieke voorschriften voor (besloten) ruimten met explosieve atmosfeer;
  • Preventiemaatregelen omvatten: explosieveiligheidsdocument, gebruik van explosieveilig materieel, instructies, werkvergunningen, plaatsen van waarschuwingsborden, … 
Codex, boek VI, titel 1 Chemische agentia
  • Aanpak en maatregelen m.b.t. mogelijke blootstelling aan chemische agentia, met inbegrip van deze die kunnen ontstaan door werkzaamheden;
  • Lijst met grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling.
ARAB, art. 53 Aanwezigheid gevaarlijke gassen
  • Voorschriften van toepassing op plaatsen die gevaarlijke gassen kunnen bevatten: metingen, ventilatie en toezichts- en reddingsmaatregelen.
ARAB, art. 54ter Afzonderlijk tewerkgestelde werknemers
 
  • Verbod om werkzaamheden in gevaarlijke omstandigheden toe te vertrouwen aan een alleenwerker. De aanwezigheid van een persoon die toezicht houdt, is vereist. 
Codex, boek IV, titel 5, hfst. 4 Specifieke bepalingen betreffende het gebruik van toegangs- en positioneringstechnieken met touwen
  • Toegangs- en positioneringstechnieken met touwen en specifieke maatregelen om vallen te voorkomen
Codex, Boek IX, Titel 2 Persoonlijke beschermingsmiddelen 
  • Bepalingen voor het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en met name bijlage IX.2-2 Lijst van activiteiten en arbeidsomstandigheden waarvoor het ter beschikking stellen van pbm noodzakelijk is (pt. 7.c)2.
  • Autonome ademhalingsbescherming is vereist in ruimten waar mogelijk zuurstofgebrek is/gevaarlijke gassen aanwezig zijn).
Codex, Boek I, Titel 5 Eerste hulp
  • Organisatie van de eerstehulpverlening

Upgrade jouw abonnement

Deze tekst is momenteel niet toegankelijk binnen jouw abonnementsformule. 
Ontdek onze verschillende formules.