Leren uit ongevallen: besloten ruimten

Tijdens laswerken in een besloten ruimte geraakte een lasser in een coma. Wat was er gebeurd?

Laswerken in een metalen tank

De werknemer was bezig met laswerken in een metalen tank. Toen een collega kwam kijken hoe de werken opschoten, zag hij zijn collega bewusteloos op de bodem van de tank liggen. Hij riep om hulp, ging zelf de tank binnen en verloor meteen ook het bewustzijn. Reddingswerkers, goed uitgerust met onafhankelijke ademhalingsbeschermingsmaskers, slaagden erin om beide mannen te bevrijden. 

Verstikking

Het onderzoek achteraf wees uit dat er bij het lassen argon lekte uit de lastoorts. De aanwezigheid van argon doet het zuurstofgehalte dalen met als gevolg dat beide werknemers verstikten. Beiden overleefden het ongeval maar ze liepen wel hersenletsel op. De lasser lag 12 dagen in coma. Achteraf ondervond hij moeite met het geheugen, praten, lopen en het bewegen van zijn linkerarm. Hij moest een lange en moeizame revalidatie doorlopen. Ook zijn collega heeft blijvende gevolgen door de schade aan de hersenen.

Argon = inert gas

Argon is een inert gas. De term 'inert' wijst erop dat het gas geen reactie aangaat met andere stoffen. Inerte gassen worden ook vaak edelgassen genoemd. Naast argon zijn ook stikstofgas en helium bekende voorbeelden. 

Precies omdat ze niet reageren met andere stoffen worden ze bij het lassen gebruikt als beschermgas. Het argongas beschermt het te lassen materiaal tegen omgevingsinvloeden. 

Argon is ook reukloos en geeft dus geen geurwaarschuwing. Bovendien verdrijft het gas de zuurstof. In een besloten ruimte, bij onvoldoende ventilatie, leidt dat tot een daling van het zuurstofgehalte in de lucht en verstikking.

5 levensbelangrijke tips bij laswerkzaamheden in een besloten ruimte

1. Pas alle maatregelen van de werkvergunning toe
2. Kijk vooraf alle lasapparatuur grondig na (geen lekkages of andere gebreken)
3. Betreed de ruimte enkel als de atmosfeertesten een veilig niveau aangeven voor de volledige ruimte (voldoende zuurstof, geen gevaarlijke niveaus van gassen)
4. Zorg voor een voortdurende meting van de atmosfeer
5. Hou contact met een veiligheidswacht

Bron HSE

Een werknemer werd dood aangetroffen op de bodem van een gistkuip. Ongevallen in gistkuipen hebben bijna altijd een ernstige afloop. 

Wat was er gebeurd?

Het bedrijf in kwestie produceert azijn, waarvoor gistingstanks nodig. Regelmatig moeten deze worden schoongemaakt: de tank wordt dan volledig afgelaten, waarna een arbeider naar beneden wordt gestuurd om alles wat er niet hoort, uit de kuip te verwijderen. 

Het slachtoffer was gewend om dit regelmatig te doen, zonder dat er ooit een probleem was opgedoken. Overmoed kan ervoor gezorgd hebben dat de veiligheidsmaatregelen niet nageleefd werden. Normaal mag zo'n taak uitsluitend gebeuren onder het permanente toezicht van een tweede werknemer met alarm- en reddingsmiddelen om in te grijpen bij een noodgeval. In het bedrijf gebeurde dat echter geregeld niet. Het lichaam van het slachtoffer werd dan ook pas een tijdje na zijn overlijden ontdekt.

CO₂

Het gistproces verloopt normaal zonder de inbreng van schadelijke chemische producten, maar heeft één nadeel: het produceert CO₂, en soms komen daar nog andere restproducten bij, zoals schimmels of alcoholdampen (in het geval van voedingswaren gaat het dan om ethanol). 

Ook al zijn gistkuipen zorgvuldig geledigd, is het nog altijd nodig om ze grondig te verluchten vooraleer je ze betreedt en bij de minste twijfel een meting uit te voeren van het zuurstofgehalte en de eventuele aanwezigheid van schadelijke stoffen.

Bron L'Ardennais, France bleu

Een monteur kwam om het leven toen hij een bezinepomp van een bestelwagen repareerde. Door de ophoping van benzinedampen was er in de werkput een brandbare atmosfeer ontstaan.

Wat was er gebeurd?

Op de dag van het ongeval waren de monteur en een collega in een werkput bezig met het repareren van de pomp van de brandstoftank van een bestelwagen. Om de benzinetank achteraf gemakkelijker terug te kunnen plaatsen, hadden de werknemers op verschillende manieren geprobeerd de brandstof uit het reservoir te halen. Na enkele mislukte pogingen besloten ze een elektrische pomp te gebruiken. Op dat ogenblik ontstond er plots brand in de werkput. De monteur raakte zwaar verbrand en werd naar het ziekenhuis overgebracht, maar overleed.

Ophoping van dampen

Omdat de reparatiewerkzaamheden in een werkput plaatsvonden, werd de brandbaarheidsgrens van de benzine door de grote ophoping van ontvlambare dampen bereikt. Benzinedampen zijn immers zwaarder dan lucht, waardoor er op de bodem van de werkput een ophoping van gassen ontstond. Die ophoping werd nog in de hand gewerkt door het gebrek aan mechanische ventilatie. De elektrische pomp zorgde ervoor dat het vuur 'aan de lont werd gestoken'.

Hoe kon dit vermeden worden?

Benzine moet worden overgegoten met een gecertificeerd toestel dat de statische elektriciteit controleert en de verspreiding van benzinedampen beperkt. De vloeistof moet ook worden overgegoten op een goed verluchte plaats, ver van mogelijke ontstekingsbronnen.
De werkgever en de werknemers moeten samen de risico’s opsporen en de nodige middelen voorzien om die te beheersen of te elimineren.

Bron CNESST

Volledig onderzoeksrapport CNESST

Twee werknemers van een garagebedrijf liepen ernstige brandwonden op na een explosie. Hoe gebeurde dit ongeval?

Gebruik van een ontvlambaar product

Beide werknemers waren bezig met het reinigen van de wanden van de inspectieput in de garage. Ze gebruikten daarvoor remreinigingsvloeistof, een ontvlambaar product. Net toen ze klaar waren met hun werk en uit de put wilden klimmen, weerklonk er een luide knal en de hele wand van de put waar de vloeistof op was aangebracht, ging in vlammen op. Een van de werknemers slaagde erin om uit de put te klimmen en zijn collega eruit te halen. Daarna doofde hij de vlammen. Beide werknemers liepen brandwonden op aan hun handen en benen. Een van beiden was zwaargewond en moest verschillende huidtransplantaties ondergaan. 

Alternatief?

Uit het onderzoek achteraf bleek dat het gebruik van een dergelijk ontvlambaar product niet verantwoord was in deze omstandigheden. Het bedrijf had nagelaten om te zoeken naar een alternatief of om een andere werkwijze te gebruiken, zoals hogedrukreiniging. De medewerkers waren onvoldoende op de hoogte van de risico’s die gepaard gaan met het gebruik van een dergelijk ontvlambaar chemisch product in een slecht geventileerde ruimte. 

Bron HSE

Twee werknemers kwamen om het leven in een oven. Hoe kon dit ongeval gebeuren?

Meter stuk

Het ongeval gebeurde bij het schoonmaken van een oven. Vooraleer de oven te betreden, keek de operator naar de meter aan de buitenkant die aangeeft hoe het met de lucht in de oven gesteld is en of er voldoende zuurstof aanwezig is. De meter bleek stuk te zijn. De operator keek vervolgens na of het programma van de oven wel degelijk afgelopen was en de werking volledig stopgezet was. Aangezien dat het geval was, besloot hij om toch aan de schoonmaak te beginnen. Hij stapte de oven binnen en zijn collega hield buiten de wacht. Beiden wisten niet dat na afloop van het programma de oven nog vol met gevaarlijke dampen zit. Niet lang na het betreden van de oven, zakte de operator in elkaar. Zijn collega riep eerst om hulp, maar stapte daarna de oven in om de operator te helpen. Ook hij bezweek echter snel. Beiden werden door de hulpdiensten bevrijd, maar overleefden het ongeval niet. 

Bron Leren voor veiligheid: Contact met gevaarlijke stoffen in een besloten ruimte

Bij werkzaamheden in een besloten ruimte kwamen twee arbeiders om het leven door een gebrek aan zuurstof.

Wat gebeurde er?

Een arbeider kreeg de vraag om op het laatste moment een onderdeel te vervangen in een groot opslagvat. Zijn collega had de vorige dag dit onderdeel geïnstalleerd, maar het bleek toch niet correct te werken. Deze collega bleef bovenaan het vat staan om een oogje in het zeil te houden, terwijl de eerste arbeider met een ladder afdaalde in het opslagvat. Wat beide arbeiders niet wisten, was dat nog een andere collega de dag voordien de machine die zorgt voor de benodigde ventilatie in het vat, al had weggehaald. De werkzaamheden waren immers afgerond. Deze machine zorgde ervoor dat er voldoende zuurstof in het vat aanwezig was om veilig te kunnen werken. De arbeider die in het vat afdaalde, werd al snel duizelig en viel flauw. Zijn collega die bovenaan stond, zag dit en ging snel zelf het vat in om hem te helpen. Maar voordat hij iets kon doen, werd ook hij onwel. Toen toegesnelde collega’s en hulpdiensten beide arbeiders een half uur later wisten te bevrijden, waren ze allebei helaas overleden wegens een gebrek aan zuurstof.

Bron RIVM