Suikerziekte op het werk

Steeds meer mensen lijden aan suikerziekte. Over die aandoening bestaan heel wat vooroordelen: diabetici zouden hun werk minder goed kunnen doen, sneller moe zijn, vaker afwezig zijn… In de meeste gevallen kunnen diabetespatiënten echter gewoon functioneren net als alle andere werknemers. 

Een epidemie
Het aantal gevallen van suikerziekte neemt jaar na jaar toe. Men spreekt niet voor niets over dé epidemie van de 21ste eeuw. Het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid schat dat het aantal diabetespatiënten in België in vijftien jaar tijd meer dan verdubbeld is (berekend op basis van het aantal gerapporteerde diabetesgevallen tijdens de gezondheidsenquêtes 1997-2013). De Wereldgezondheidsorganisatie schatte de wereldwijde prevalentie van suikerziekte bij volwassenen ouder dan 18 jaar op 9% in 2014. De WHO verwacht dat diabetes in 2030 de zevende belangrijkste oorzaak van sterfte in de wereld zal zijn. Deze stijging houdt verband met de vergrijzing van de bevolking en met de toename van het aantal mensen met overgewicht. In België zal in 2030 1 persoon op 10 diabetes hebben.

Chronische ziekte
Diabetes is een chronische aandoening die ontstaat wanneer de alvleesklier (pancreas) onvoldoende insuline produceert of wanneer het lichaam de geproduceerde insuline niet correct gebruikt. Insuline is een hormoon dat het suikergehalte in het bloed regelt.
Op termijn kan diabetes schade toebrengen aan het hart, de bloedvaten, de ogen, de nieren en de zenuwen. Diabetespatiënten lopen minstens twee keer meer risico om te overlijden dan niet-diabetici.

Type 1 en 2
Men maakt een onderscheid tussen:
- diabetes type 1 (+/- 10% van de gevallen)
Een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem antilichamen aanmaakt die de insulineproducerende cellen van de alvleesklier vernietigen. Dit type suikerziekte treedt het vaakst op bij jongeren (kinderen en jongvolwassenen). Patiënten met diabetes type 1 moeten zich dagelijks insuline toedienen. De symptomen (veel plassen, grote dorst, constante honger, gewichtsverlies, wazig zicht en vermoeidheid) kunnen plots optreden.

- diabetes type 2 (+/- 90% van de gevallen)
Diabetes type 2 is te wijten aan een slechte verwerking van de insuline door het lichaam. Dit type is grotendeels het resultaat van overgewicht en onvoldoende lichaamsbeweging. Diabetes type 2 kan jarenlang asymptomatisch verlopen. De ziekte wordt vaak toevallig ontdekt tijdens een bloedafname. Aangezien men geen pijn ervaart, is men zich ook niet bewust van de ernst van deze stille aandoening noch van de verwoestende effecten ervan op lange termijn.

Werken met diabetes
Onze wetgeving beschouwt personen met suikerziekte automatisch als medisch ongeschikt voor bepaalde beroepen omdat hun diabetes en de ermee gepaard gaande risico’s op een lage bloedsuikerspiegel hun veiligheid of die van derden in gevaar kunnen brengen. Dat is bijvoorbeeld het geval voor bepaalde beroepen die verband houden met personenvervoer, veiligheidsfuncties, werken op hoogte enz. Diabetespatiënten mogen dus geen beroepen zoals beveiligingsbeambte of vrachtwagenchauffeur uitoefenen.
Diabetes mag echter geen reden zijn om te discrimineren bij een sollicitatie. Diabetespatiënten kunnen de meeste beroepen immers probleemloos uitoefenen.
Steeds meer mensen krijgen de ziekte op een leeftijd waarop zij nog actief zijn op de arbeidsmarkt. Werknemers met diabetes kunnen in principe hun werk blijven uitvoeren, mits enige aanpassingen en flexibiliteit van de werkgever en de collega’s.

Rijbewijs
Een te lage bloedsuikerspiegel (hypoglykemie) of een te hoge bloedsuikerspiegel (hyperglykemie) kan aanleiding geven tot verminderde aandacht of bewustzijnsverlies, en dus een risico vormen bij het besturen van een voertuig. In de loop der jaren kan een slechte regeling van het suikergehalte in het bloed ook het cardiovasculaire systeem of het zenuwstelsel beschadigen, met mogelijke complicaties voor de ogen, nieren, voeten, aders… Deze complicaties kunnen gevaarlijk zijn voor iemand die een voertuig bestuurt. Gelukkig ondervinden de meeste diabetespatiënten geen grote moeilijkheden bij het rijden en de statistieken tonen aan dat zij niet vaker bij verkeersongevallen betrokken zijn dan gewone weggebruikers.
Sinds 2002 geldt er voor diabetespatiënten een specifieke regelgeving op het vlak van rijbewijzen: het rijbewijs wordt slechts voor bepaalde duur uitgereikt en moet regelmatig worden vernieuwd.

 

Werknemers met diabetes
Werknemers die hun diabetes zelf behandelen en onder controle houden, kunnen hun eigen reacties, beperkingen of specifieke behoeften meestal perfect inschatten. Voor deze personen heeft de diabetes weinig of geen impact op de kwaliteit en de kwantiteit van hun werk. Diabetespatiënten kunnen dus probleemloos solliciteren voor eender welke job.
Bepaalde complicaties kunnen echter de individuele arbeidscapaciteit tijdelijk beïnvloeden: een te lage (hypoglykemie) of te hoge (hyperglykemie) suikerspiegel, vermoeidheid, concentratieproblemen, misselijkheid, duizeligheid, wazig zicht, gevoelloosheid van of pijn aan de handen en/of voeten, of frequent plassen.
Die complicaties vereisen een aanpassing van de arbeidsomstandigheden. Ook is het van belang dat de collega’s op het werk begrip tonen voor deze situaties. Daarom is het belangrijk dat diabetici hun collega’s informeren over hun aandoening.

Aanbevelingen voor de werkgever
Op het werk moeten diabetespatiënten wel bewust bezig kunnen zijn met hun aandoening: regelmatig eten en voldoende drinken. Indien nodig moeten ze ook kunnen beschikken over een afgezonderde en rustige plaats waar ze hun bloedsuikerspiegel kunnen controleren en insuline-injecties kunnen toedienen.
Wanneer een diabetespatiënt complicaties of functionele problemen ontwikkelt, kan de werkgever de persoon gemakkelijk aan het werk houden mits enkele kleine aanpassingen van de arbeidsomstandigheden (zie tabel).

Aanpassingen van de arbeidsomstandigheden voor diabetici

Mogelijke complicaties

Aanbevelingen

Voorbeelden van aanpassingen

Vermoeidheid

 

- Extreme temperaturen vermijden (slechte zuurstofcirculatie)

- Stresserende activiteiten afbouwen of elimineren en de verdeling van taken mogelijk maken

- Onderbrekingen, verkorte werkdagen en verlengde werkweken voorzien

- Een rustlokaal ter beschikking stellen, uitgerust met een veldbed

- Op de werkpost zittende en staande houdingen afwisselen

 

* een werknemer met diabetes die in de horeca werkt, kan niet lang rechtop staan.

ð  stoel die toelaat neer te zitten, rechtop te staan, te leunen en op de ellebogen te steunen;

ð  frequente pauzes.

 

* nachtwerk waardoor een verpleegster haar noodzakelijke lichaamsverzorging niet in acht kan nemen.

ð  gewijzigd uurrooster (geen nachtwerk tot het suikergehalte in het bloed een normaal peil aanhoudt).

Gezichtsstoornissen

- De werkpost aanpassen afhankelijk van de moeilijkheden

* boekhouder met diabetes die geconfronteerd wordt met gezichtsstoornissen ten gevolge van zijn ziekte.

ð  bijkomende verlichting;

ð  schermfilter (voorkomen van verblinding waardoor de ogen extra vermoeid geraken)

Concentratieproblemen

- Indien mogelijk schriftelijke arbeidsinstructies bezorgen

- Een flexibel arbeidsrooster mogelijk maken

- Checklists en een overzicht van de arbeidsorganisatie bezorgen

- De afleidingsfactoren beperken

- De stressfactoren beperken

- Het werk beter structureren

 

 

Schade aan de zenuwen (gevoelloosheid)

 

- De taken aanpassen die een fijne motoriek vereisen

- Beschermingsmiddelen en -kledij bezorgen om het risico op brandwonden ten gevolge van een gevoelsverlies te voorkomen

- Het gebruik van scherpe voorwerpen elimineren of beperken

 

Risico op coma

- Een werknemer die het risico loopt het bewustzijn te verliezen niet alleen laten werken

- De collega’s onmiddellijk informeren (de werknemer kan zelf aan zijn collega’s zeggen wat ze moeten doen in geval van problemen)

 

 

 

 

 

 

 

: PreventActua 02/2016