Tijdelijke omstandigheden vormen de belangrijkste ongevalsoorzaken

Een Deens onderzoek naar de oorzaken van arbeidsongevallen wijst erop dat tijdelijke omstandigheden zoals het werken met kapot materieel een belangrijkere risicofactor voor ongevallen vormen dan andere meer "stabiele" factoren zoals leeftijd of het risiconiveau van de sector. Het onderzoek werd uitgevoerd in de spoedgevallendiensten van twee Deense ziekenhuizen. 1693 slachtoffers van arbeidsongevallen werden bevraagd.

Onderzoeksmethode
In het onderzoek werden de omstandigheden van het ongeval telkens vergeleken met de omstandigheden van een vergelijkbare periode. In de meeste gevallen was dit een vergelijking van de dag van het ongeval met de vorige dag tenzij het om afwijkende uurroosters ging. De onderzoeksgroep bestond uit slachtoffers van een arbeidsongeval die binnen gebracht waren op de spoedgevallendienst van twee Deense ziekenhuizen. Het gaat dus steeds om de meer ernstige arbeidsongevallen. Aan de slachtoffers werd telkens gevraagd of ze bereid waren om deel te nemen aan het onderzoek. De bevraging gebeurde telefonisch één tot twee weken na de opname in de spoedgevallendienst. In totaal zijn 1693 personen bevraagd in 2013.

Risicofactoren
In het onderzoek werd gekeken naar zeven tijdelijke omstandigheden nl.
- mens-gerelateerde factoren
1 tijdsdruk
2 onenigheid met een ander persoon
3 zich onwel voelen
4 afgeleid door een ander persoon
- praktijk/werk-gerelateerde factoren
5 niet-routinematige taken
6 gewijzigde omstandigheden
- uitrusting-gerelateerde factoren
7 kapotte machine of materieel

Associatie risicofactoren en ongevallen
Uit het onderzoek blijkt dat vooral "gewijzigde omstandigheden" en een "kapotte machine of materieel" geassocieerd moeten worden met een verhoogde kans op een arbeidsongeval. Deze bevinding bleef gelijkaardig in subgroepen op basis van leeftijd, geslacht, activiteitssector. In sectoren met een hoger risiconiveau is het werken met een uitrusting die stuk is wel gevaarlijker dan in sectoren met een lager risiconiveau. Een verklaring hiervoor is wellicht dat dit ook de sectoren zijn waar de meer gevaarlijker machines teruggevonden kunnen worden, bv. mobiele machines of elektrisch handgereedschap in landbouw of bouw.

Uit het onderzoek kwam ook naar voren dat de kans op een ongeval geassocieerd met niet-routinematige taken dubbel zo hoog is in een vaste job tegenover een tijdelijke. Dat lijkt erop te wijzen dat werknemers in een tijdelijke job meer gewoon zijn om met andere taken en onvoorziene omstandigheden om te gaan.

De respondenten gaven ook aan dat ze vaak te maken hadden met tijdsdruk op het ogenblik van het ongeval. Dit was zo in maar liefst 20% van de gevallen. Toch is de associatie met een verhoogde kans op een ongeval beperkt, wellicht omdat de slachtoffers ook op andere momenten onder tijdsdruk werken.

Over het algemeen geeft het onderzoek aan dat vooral de tijdelijke uitrusting en werkgerelateerde factoren een verhoogde kans op een arbeidsongeval met zich meebrengen, ongeacht de leeftijd, geslacht, sector, type job, … Dit resultaat wijst op het belang van preventie bij het uitvoeren van niet-routinematige taken, wijzigingen in de arbeidsomstandigheden en voor een goed onderhoud van arbeidsmiddelen. 

Bron: A. Østerlund, F. Lander, K. Nielsen, P. Kines, J. Möller, J. Lauritsen, Transient risk factors of acute occupational injuries: a case-crossover study in two Danish emergency departments, Scand J Work Environ Health, doi:10.5271/sjweh.3615 

: PreventActua 03/2017