Op de bres voor werknemers met een handicap

In december 2006 keurden de Verenigde Naties een internationale conventie goed over de rechten van mensen met een handicap. Is er eigenlijk Europese en Belgische wetgeving over werknemers met een handicap? Waar vindt u informatie over deze werknemers? En wat kan een werkgever voor hen doen?

Internationale conventie
De moeilijkheden die mensen met een handicap ondervinden om een job te vinden, kost de wereldeconomie jaarlijks 1,9 triljoen dollar. Om daaraan te verhelpen hebben de Verenigde Naties (VN) een conventie goedgekeurd over de rechten van mensen met een handicap. De conventie verbiedt discriminatie van mensen op basis van hun handicap in alle vormen van tewerkstelling. Verder moet de toegang van gehandicapte personen tot zelf gekozen werk, begeleiding en opleiding vergemakkelijkt worden. Werkplaatsen moeten ook een betere toegankelijkheid hebben voor gehandicapten. Bovendien zullen jobs van personen die tijdens hun tewerkstelling gehandicapt worden, beschermd worden en zullen voorzieningen getroffen worden opdat die mensen gerehabiliteerd worden en terugkeren naar hun werk. De conventie zal geopend worden ter ondertekening en ratificering op 30 maart 2007. Ze zal in werking treden één maand na de ratificatie door het twintigste land.

Europese initiatieven
De Europese richtlijn 2000/78/EG (PB, 2/12/2000) van de Raad van 27 november 2000 tot instelling van een algemeen kader voor gelijke behandeling in arbeid en beroep stelt in artikel 5 dat “de werkgever (…) in een concrete situatie passende maatregelen neemt om een persoon met een handicap in staat te stellen toegang tot arbeid te hebben, in arbeid te participeren of daarin vooruit te komen dan wel om een opleiding te genieten, tenzij deze maatregelen voor de werkgever een onevenredige belasting vormen”. Bovendien riep de Europese Unie 2003 uit tot het Europees jaar van mensen met een handicap en werd een site in het leven geroepen. Toen kwam ook de Verklaring van Madrid tot stand, waarin werk gezien wordt als een sleutel voor integratie in de maatschappij. Daarnaast ontwikkelde het Europees agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk een aantal praktische tools over werknemers met een handicap (factsheets, case studies, FAQ’s,…).

Belgische antidiscriminatiewet
De wet ter bestrijding van discriminatie en tot wijziging van de wet van 15 februari 1993 tot oprichting van een Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding (25 februari 2003, BS 17 maart 2003) maakt een onderscheid tussen directe en indirecte discriminatie. ‘Directe’ discriminatie wil zeggen een verschil in behandeling dat niet objectief en redelijkerwijze wordt gerechtvaardigd en dat rechtstreeks gebaseerd is op o.a. een handicap. Er is sprake van ‘indirecte’ discriminatie ‘wanneer een ogenschijnlijk neutrale bepaling, maatstaf of handelwijze als dusdanig een schadelijke weerslag heeft op o.a. gehandicapten, tenzij die bepaling, maatstaf of handelwijze objectief en redelijkerwijze wordt gerechtvaardigd. De wet voorziet ook dat gehandicapten redelijke aanpassingen kunnen eisen van hun werkgever. Het gaat daarbij bv. om de aanpassing van een toilet, de aanpassing van een telefooncentrale voor blinden of de aanleg van een hellend vlak. De redelijkheid van een aanpassing moet beoordeeld worden rekening houdend met de context. Tot die contextuele elementen behoren bijvoorbeeld de frequentie van het gebruik van een specifieke dienst door een persoon met een welbepaalde handicap, en de vraag of de aanpassing geen onevenredige financiële belasting creëert.

Interessante links met betrekking tot werknemers met een handicap
* Het Europees agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk stelt op deze site factsheets, case studies, FAQ’s,… ter beschikking.
* De site Disability issues van de Europese Commissie
* Europees forum voor en over mensen met een handicap
* Site van het Europees jaar voor mensen met een handicap (2003)
* De Verklaring van Madrid
* Vlaamse site met informatie over werken met een handicap

Wat kan de werkgever doen?
De werkgever kan een aantal eenvoudige aanpassingen doorvoeren om werknemers met een handicap een veilige en gezonde werkplek te bieden. Hij houdt best reeds in de ontwerp- en planningfase rekening met de behoeften van werknemers met een handicap. Ook tijdens de risicoanalyse moet de werkgever de verschillen tussen individuele werknemers in acht nemen. In de tabel hieronder staan een aantal mogelijke maatregelen voor werknemers met een handicap opgelijst.

Domein Mogelijke maatregelen
Werkomgeving - aanpassen van gebouwen of werkplekken (bv. liften, voelbare waarschuwingsstrips bovenaan trappen,…)
- andere werkomgeving bieden, bv. op begane grond, thuiswerk,…
- aanpassen van de uitrusting, bv. brailletoetsenbord,…
- installeren van spraakherkenningssoftware op een computer voor personen met MSA
- goede verlichting voor personen met een visuele handicap
Bewegwijzering - beweging door het gebouw vergemakkelijken
- visueel gehandicapt werknemer helpen zijn weg te vinden in het gebouw, bv. door kleurcontrasten op meubilair, muren,…
- uithangborden met duidelijke grote letters of symbolen
Communicatie - aanbieden van alle informatie over veiligheid en gezondheid in voor iedereen toegankelijke vormen
Werkorganisatie - overdragen van bepaalde taken van een werknemer met een handicap aan een ander persoon, bv. autorijden
- overplaatsen van de werknemer naar geschiktere locatie
Werktijden - wijzigen van werktijden bv. om de persoon in staat te stellen buiten de spitsuren te reizen
- toestaan van verzuim wegens revalidatie, controle of therapie
- mogelijk maken van gefaseerde hervatting van de werkzaamheden
Opleiding en toezicht - aanbieden van specifieke, aanvullende opleidingen op het vlak van veiligheid en gezondheid voor werknemers met een handicap
- aanbieden van specifieke informatie en opleidingen aan managers en personeel om een werknemer met een handicap te steunen, bv. evacuatie van werknemers met een handicap
Promotie en overplaatsing - waarborgen dat iedere werknemer in aanmerking kan komen voor promotie of overplaatsing
- aanpassen van procedures voor tests of evaluaties
Noodprocedures - nagaan of er behoefte bestaat aan speciale uitrusting voor de evacuatie van werknemers met een handicap
- nagaan of de regelingen voor personen met een handicap opgenomen zijn in de schriftelijke evacuatieprocedures

 

: PreventActua Nr 1, 2007