KB premiedifferentiatie opgeheven

Het KB van 8 mei 2007 maakte de premieverzekering voor arbeidsongevallen afhankelijk van het aantal en de ernst van de ongevallen in de onderneming. Dat KB is nu bijna volledig opgeheven door een beslissing van de Raad van State op 21 mei 2010. Hoe werkte dit systeem en waarop berust de beslissing om het af te schaffen?

Vernietiging
Het arrest nr. 204.191 uitgesproken door de Raad van State op 21 mei 2010 vernietigt het Koninklijk Besluit van 8 mei 2007 betreffende de premiedifferentiatie inzake arbeidsongevallen, met uitzondering van het artikel 7, dat de datum vastlegt van de inwerkingtreding van artikel 176 van de wet van 27 december 2006 houdende diverse bepalingen (BS 15 juni 2010).

Wet Arbeidsongevallen
Het KB van 8 mei 2007 bevatte toepassingsmodaliteiten voor de regels uit artikel 49quater van de wet op de Arbeidsongevallen van 10 april 1971. Dit artikel werd in december 2006 in de Arbeidsongevallenwet ingevoerd door de wet van 27 december 2006 houdende diverse bepalingen (BS 28 december 2006, art. 177-178).
Artikel 49quater verplicht de verzekeringsondernemingen om bovenop een vrij basistarief een verplichte bonus-malusregeling toe te passen. Het KB voert een formule in om de hoogte van deze extra premie te bepalen. Die formule was gebaseerd op een combinatie van factoren, onder andere de tijdelijke arbeidsongeschiktheid en de medische kosten werden erin verrekend. Een slechte schadestatistiek kon leiden tot een verhoging van de premie met 30%. Een goede schadestatistiek kon dan weer aanleiding geven tot een verlaging met 15%. De formule hield daarnaast ook rekening met de grootte van de onderneming.
Dit systeem werd ingevoerd om ondernemingen te stimuleren om meer aan ongevallenpreventie te doen en om de ondernemingen met een goed preventiebeleid te belonen. Fedris (het federaal agentschap voor beroepsrisico's; bij de verschijning van het KB in 2007 heette dit nog het Fonds voor arbeidsongevallen) zou jaarlijks het effect van dit systeem evalueren.

KB van 8 mei 2007
Om het systeem van premiedifferentiatie (het 'bonus-malussysteem') toe te passen, moesten de verzekeraars een formule toepassen, die beschreven werd in artikel 2 van het KB van 8 mei 2007. Deze formule hield rekening met verschillende criteria: uitkeringen en medische vergoedingen voor arbeidsongevallen (opgenomen in de factor ITE - zie kader), het aantal ongevallen, de grootte van de onderneming,… Deze criteria werden vergeleken met de resultaten van de bedrijvencategorie waarin de onderneming was ondergebracht.

Het ITE is het lastenpercentage van de betrokken onderneming voor de vergoeding van de tijdelijke ongeschiktheden en de medische en diverse kosten van de arbeidsongevallen, alsook de externe regelingskosten, in verhouding tot de loonmassa, gemeten voor het beroepsrisico arbeiders over drie jaar. (KB premiedifferentiatie, Art.2)

Het KB van 8 mei 2007 bepaalde dat dit systeem moest toegepast worden vanaf 1 januari 2009. Voor de berekening van de premie werd rekening gehouden met de statistische gegevens van 2006, 2007 en 2008.

Vernietiging Raad van State
In augustus 2007 vroeg Assuralia, de beroepsvereniging van verzekeringsondernemingen, de vernietiging van deze regeling aan. In mei 2010, drie jaar nadat de regeling werd ingevoerd, oordeelde de Raad van State dat de vraag van Assuralia terecht was.
Hoewel het KB van 8 mei 2007 normaal gezien reeds op 1 januari 2009 in werking moest treden, was het in de praktijk nooit toegepast. Uit het KB werd slechts één punt toegepast: artikel 7 dat bepaalt dat vanaf 1 januari 2009 de duur van verzekeringscontracten kon uitgebreid worden van één naar drie jaar, mits toestemming van de werkgever en de verzekeraar.
Door het KB van 8 mei 2007 op te heffen, werden ook de bepalingen uit artikel 49quater van de wet op de Arbeidsongevallen opgeheven.

Argumentatie
In het arrest haalde de raad van State volgende pijnpunten aan :
*een gebrek aan helderheid en duidelijkheid :
- de gebruikte concepten en de definitie van elementen voor de berekening van het bonus-malussysteem zijn onduidelijk en hun betekenis is niet eenduidig.
- de wiskundige formule uit artikel 2 van het KB van 8 mei 2007 is strijdig met artikel 49quater van de wet (de formule vertrekt immers van de totale loonmassa terwijl het artikel bepaalt dat de omvang van de onderneming moet berekend worden op basis van het aantal werknemers).
*geen vrije keuze voor tarieven: artikel 49quater liet verzekeraars geen enkele keuzevrijheid.
*gevaar op financiële onevenwichten en destabilisering van de markt: het bonus-malussysteem houdt een dubbele beloning of dubbele bestraffing in voor de verzekerden. Het financieel evenwicht komt hierdoor op de helling te staan en de markt dreigde erdoor ontregeld te raken.
Dit leidde de Raad van State tot de conclusie dat het technisch onmogelijk was om het KB uit te voeren. De Raad van State besloot daarom om het KB te vernietigen.

Arrest Raad van State

: PreventActua