Covid-19 en MSA: hoger risico voor arbeidsmigranten in Europa

Arbeidsmigranten zijn om verschillende redenen een kwetsbare groep. In een discussienota verkent EU-OSHA de onevenredige risico’s voor arbeidsmigranten, met name het hoger risico op Covid-19 en MSA. Er worden ook aanbevelingen gegeven voor maatregelen om de gezondheid en het welzijn van arbeidsmigranten te beschermen.

Hoger risico
Eerdere studies hebben al aangetoond dat arbeidsmigranten extra kwetsbaar zijn op de arbeidsmarkt. Zo lopen ze een hoger risico op MSA dan autochtone werknemers, omdat ze vaker blootgesteld zijn aan fysieke risico’s als trillingen, pijnlijke houdingen en zware lasten. De analyse van EU-OSHA bevestigt dit en toont ook aan dat migranten vaker blootgesteld worden aan het risico op Covid-19. Arbeidsmigranten, en dan voornamelijk diegenen die van buiten de EU afkomstig zijn, lopen dus zowel een hoger risico op MSA als op Covid-19. Migranten afkomstig van buiten de EU hebben respectievelijk 12% en 7% meer kans op blootstelling aan MSA en aan Covid-19 dan autochtone werknemers.
 
Tabel: Percentages werknemers in jobs met hoger blootstellingsrisico aan MSA en Covid-19
Afkomst
Werknemers met hoog risico op MSA
Werknemers met hoog risico op Covid-19
Autochtoon
59,8%
42,2%
EU-migrant
69,8%
43,1%
Migranten van buiten de EU
72,2%
49,3%
 
Focus op Covid-19
In de meeste Europese landen is de verhouding arbeidsmigranten in jobs met een hoog risico op Covid-19 hoger dan bij de autochtone werknemers. Aangezien er minder onderzoek verricht werd naar de blootstelling van migranten aan Covid-19, focust de discussienota voornamelijk op dit risico.
 
Covid-19: kloof grootst bij mannen
Vrouwelijke werknemers lopen een hoger risico op Covid-19 dan mannen. Dit geldt zowel voor autochtone werknemers als arbeidsmigranten. Maar door het grote aantal mannelijke arbeidsmigranten dat werkzaam is in ‘laaggekwalificeerde’ jobs in de handel, de transport- en dienstensector in Europa, is de Covid-19-blootstellingskloof tussen migranten en autochtonen groter bij mannen. Het percentage mannelijke migranten dat werkzaam is in jobs met een hoog blootstellingsrisico aan Covid-19, is 7% hoger dan bij mannelijke autochtone werknemers (39% tegenover 32%). De kloof tussen vrouwelijke migranten en autochtone werknemers in jobs met een hoog Covid-19-blootstellingsrisico bedraagt slechts 2%.
Verder is de kloof tussen arbeidsmigranten en autochtone werknemers wat betreft blootstelling aan Covid-19 het grootst bij ouderen (>40 jaar), laag- en ongeschoolden en zelfstandigen en meewerkende gezinsleden. Dit geldt ook voor MSA.
 
Werk- en woonomstandigheden vergroten risico op Covid-19 en andere gezondheidsrisico’s
De slechte omstandigheden waarin veel migranten werken, hebben een effect op hun gezondheid en levenskwaliteit, waardoor het risico op ziekte en sterfte stijgt. Door de jobs die ze uitoefenen en hun woonsituaties worden ze ook vaker blootgesteld aan het coronavirus.
De analyse van EU-OSHA toont aan dat migranten in Europa door de aard van hun jobs dikwijls in nauw contact komen met andere werknemers, cliënten of patiënten, waardoor ze een hoger risico op Covid-19 lopen dan autochtone werknemers. Ook zijn arbeidsmigranten meer geneigd om te blijven werken terwijl ze ziek zijn, uit angst om hun werk te verliezen of niet betaald te krijgen, waardoor bepaalde infecties kunnen verergeren en langer duren.
Bovendien gaat dit gepaard met een slechtere toegang tot de gezondheidszorg en informatie vanwege taalbarrières. Arbeidsmigranten leven ook vaker in overbevolkte huishoudens, met een groter aantal gezinsleden, waaronder ook kinderen. De combinatie van deze factoren maakt het risico voor migrantengezinnen nog groter en maakt het moeilijker om indien nodig goede quarantainemaatregelen te nemen voor bepaalde leden van het huishouden.
 
Jobs met ‘dubbel risico’
In de analyse toont EU-OSHA ook aan dat de coronacrisis waarschijnlijk andere bestaande gezondheidsrisico’s van arbeidsmigranten zal verergeren, in het bijzonder het risico op MSA. EU-OSHA schat dat ongeveer 9.200.000 migrerende werknemers in 30 Europese landen een zeer hoog risico lopen op blootstelling aan zowel Covid-19 als MSA.
Wanneer men kijkt naar de meest verontrustende categorie, namelijk de jobs met zowel een hoger risico op MSA als op Covid-19, kan vastgesteld worden dat arbeidsmigranten oververtegenwoordigd zijn in vergelijking met autochtone werknemers. Meer dan een op vier arbeidsmigranten oefent een job uit waarbij dit ‘dubbel risico’ aanwezig is, terwijl dat bij autochtone werknemers minder dan een op zes is (respectievelijk 28% en 17%).
 
Beleidsaanbevelingen
Met het oog op de coronapandemie is een beleid dat rekening houdt met migranten onmisbaar. Het is niet voldoende om hierbij enkel rekening te houden met het risico op Covid-19. Een cumulatieve risicobeoordeling is geschikter om de complexe blootstellings- en gezondheidsrisico’s beter te begrijpen; blootstelling aan een bepaald risico treedt immers zelden geïsoleerd op.
Werkgevers en autoriteiten moeten prioriteit geven aan de werk- en gezondheidsbehoeften van arbeidsmigranten, voor wie het Covid-19-blootstellingsrisico bovenop de al bestaande ernstige gezondheidsrisico’s komt. EU-OSHA beschrijft enkele aandachtspunten:
 
Taalbarrière en communicatie
Het is belangrijk dat werkgevers, wanneer zij maatregelen nemen om de blootstelling van de werknemers aan Covid-19 tot een minimum te beperken, rekening houden met de specifieke kenmerken van arbeidsmigranten, en dan vooral met de mogelijke taalbarrière. Gebrekkige kennis van de taal kan namelijk een negatieve invloed hebben op het naleven van zowel collectieve als individuele maatregelen. De meeste (inter)nationale maatregelen zouden niet door de migrantenbevolking kunnen worden begrepen (en dus worden nageleefd), als deze niet in hun eigen taal beschikbaar zouden zijn. Bovendien kan de maatregel om de fysieke interactie met klanten te beperken door bestellingen op afstand (online of telefonisch), niet worden toegepast bij werknemers die de taal niet machtig zijn. Het is ook erg belangrijk dat arbeidsmigranten toegang hebben tot informatie over Covid-19 in hun eigen taal (gezondheidsmaatregelen, medische diensten, …).
 
Economische maatregelen
Migranten werken vaak met tijdelijke contracten en verdienen minder dan autochtone werknemers. Het is ook minder waarschijnlijk dat ze hun activiteiten van thuis uit kunnen uitvoeren. Door de coronacrisis lopen zij een groot risico wat inkomen betreft, omdat ze meer kans hebben om hun job te verliezen en niet kunnen terugvallen op spaargeld. Men moet ervoor zorgen dat economische steunmaatregelen ook de arbeidsmigranten bereiken, zowel door hun toegang tot bestaande welzijnsprogramma’s te vergemakkelijken als door nieuwe regelingen die specifiek gericht zijn op buitenlandse werknemers.
 
Huisvesting
De huisvestingsomstandigheden moeten voldoen aan de sanitaire normen, met name voor migranten in collectieve huisvesting, zoals asielzoekers en seizoenarbeiders. Huisvesting is extra belangrijk in de context van Covid-19-preventie, zeker gezien de thuiswerkmaatregel.
 
Antidiscriminatiemaatregelen
De pandemie dreigt de discriminatie tegen migranten te vergroten door onder andere fake news en verkeerde informatie.
 
: preventMail 26/2021