Cijfers over arbeidsongevallen (2018)

In 2018 steeg het aantal arbeidsongevallenaangiften ten opzichte van 2017. De frequentiegraad blijft echter op hetzelfde niveau. Jonge werknemers lopen een grotere kans op een arbeidsongeval dan oudere leeftijdscategorieën.

Aantal arbeidsongevallen

In België werden in 2018 168.462 aangiften van een arbeidsongevallen gedaan. In 2017 waren dat er 164.786. Dit komt neer op een stijging van 2,2%. Ook in 2017 was er een stijging van 2,5% ten opzichte van het jaar ervoor. Van de aangegeven ongevallen werden er ongeveer 12% geweigerd, wat het totale aantal aanvaarde arbeidsongevallen op 147.125 brengt (tabel 1).

Tabel 1 - Aanvaarde arbeidsongevallen in 2018

 
zonder gevolg
tijdelijke ongeschiktheid
blijvende ongeschiktheid
dodelijke ongevallen
totaal 
 
aantal
%
aantal
%
aantal
%
aantal
%
 
arbeidsplaats
52.398
42,7
58.664
47,8
11.593
9,4
81
0,1
122.736
%
84,3
 
83,3
 
80,8
 
60,4
 
83,4
arbeidsweg
9.773
40,1
11.801
48,4
2.762
11,3
53
0,2
24.389
%
15,7
 
16,7
 
19,2
 
39,6
 
16,6
totaal
62.171
42,3
70.465
47,9
14.355
9,8
134
0,1
147.125

Bron: Fedris, statistieken arbeidsongevallen 2018 (privésector)

De meeste arbeidsongevallen doen zich voor op de arbeidsplaats (83,4%) en blijven zonder gevolg (enkel medische verzorging) of brengen tijdelijke ongeschiktheid met zich mee (90,1%). Op de weg naar en van het werk gebeuren minder arbeidsongevallen, maar de gevolgen van deze ongevallen zijn doorgaans zwaarder. In totaal waren er bijvoorbeeld 134 dodelijke slachtoffers, waarvan er bijna 40% tijdens het woon-werkverkeer te betreuren vielen. 

Verkeer

Hierbij mag niet vergeten worden dat ongevallen in het verkeer die ‘tijdens’ het werk gebeuren (bv. vertegenwoordigers, chauffeurs, fietskoeriers, …) beschouwd worden als ongevallen op de arbeidsplaats. Uit de cijfers over deze verkeersongevallen (tabel 2) blijkt dat de verkeersongevallen in stijgende lijn gaan zowel 'op de arbeidsplaats' als 'op de weg naar en van het werk'. Er gebeurden wel meer arbeidsongevallen in het verkeer op de weg naar en van het werk (14.349) dan tijdens het werk (2.564). De afgelopen jaren daalde het aantal slachtoffers met blijvende ongeschiktheid maar het valt nog af te wachten of deze trend zich zal doorzetten. In ieder geval zijn verkeersongevallen ('op de arbeidsplaats' en 'op de weg naar en van het werk') doorgaans zwaarder in vergelijking met alle arbeidsongevallen. In 2018 waren er 69 dodelijke slachtoffers omwille van een verkeersongeval. Dat is meer dan de helft van het totaal aantal dodelijke arbeidsongevallen. 

Tabel 2 - Verkeersongevallen, tijdens het werk en op de weg naar en van het werk (2016 - 2018)

 
 
zonder gevolg
tijdelijke ongeschiktheid
blijvende ongeschiktheid
dodelijke ongevallen
totaal
 
jaar
aantal
%
aantal
%
aantal
%
aantal
%
aantal
arbeidsplaats - verkeersongevallen
2016
975
38,7
1194
47,4
337
13,4
14
0,6
2.520
2017
971
38,0
1.251
49,0
313
12,3
19
0,7
2.554
2018
1.035
40,4
1.230
48,0
277
10,8
22
0,9
2.564
arbeidsweg - verkeersongevallen
2016
5.454
39,3
6.740
48,6
1.647
11,9
34
0,2
13.875
2017
5.606
39,6
6.858
48,4
1.658
11,7
45
0,3
14.167
2018
5.718
39,8
6.994
48,7
1.590
11,1
47
0,3
14.349

Bron: Fedris, statistieken arbeidsongevallen 2018 (privésector)

 

Dalende trend op lange termijn

Ondanks de stijging van de laatste jaren, is er nog steeds een dalende trend op langere termijn. Vooral als de evolutie wordt bekeken over enkele decennia, kan men enkel vaststellen dat de arbeidsongevallen gestaag dalen (zie grafiek 1). Deze dalende tendens kan niet worden waargenomen voor de arbeidsongevallen met een blijvende ongeschiktheid. Hierbij moet wel de kanttekening geplaatst worden dat de arbeidsongevallenstatistieken een momentopname zijn en steeds uitgaan van een ‘voorziene’ blijvende arbeidsongeschiktheid (inschatting door de verzekeraar op het ogenblik van de aangifte). Uit studies die Fedris in het verleden reeds uitvoerde, blijkt dat de stijgende trend veel minder uitgesproken is indien er wordt gekeken naar de ongevallen die daadwerkelijk definitief geregeld zijn als blijvend ongeschikt (na een periode van vijf jaar). 
 

Grafiek 1 - Tendens van de arbeidsongevallen, 1985 - 2018

Bron: Fedris, statistieken arbeidsongevallen 2018 (privésector)

 

Frequentiegraden

De gemiddelde frequentiegraad bedroeg in 2018 16,2. In vergelijking met 2017 (16,16) is dit nagenoeg hetzelfde. Hieruit kunnen we afleiden dat het aantal arbeidsongevallen weliswaar in absolute aantallen is toegenomen ten opzichte van 2017, maar relatief gezien – rekening houdend met het aantal uren blootstelling – is er eerder sprake van een status quo.
Tussen de sectoren zijn er grote verschillen (tabel 3). Zo is de frequentiegraad in de bouwsector meer dan het dubbele van het gemiddelde. Positief is wel dat er in de bouwsector een duidelijke daling is van de frequentiegraad. In 2012 was de frequentiegraad in die sector nog bijna 50, terwijl deze in 2018 gedaald is tot 36,9.

Tabel 3 - Frequentiegraden in een aantal sectoren, 2012 - 2018

NACE-code-sector
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
10 Vervaardiging van voedingsmiddelen
27,01
24,94
23,19
22,37
21,51
22,35
21,42
16 Houtindustrie (behalve meubelen)
37,74
34,19
32,97
30,34
29,79
29,39
30,08
20 Vervaardiging van chemische producten
9,82
8,69
8,75
8,11
9,26
8,79
8,14
25 Vervaardiging van producten van metaal (behalve machines en apparaten)
31,96
28,99
28,42
26,75
26,47
24,17
24,93
29 Vervaardiging en assemblage van motorvoertuigen, aanhangwagens en opleggers
19,54
18,87
16,53
16,40
14,48
14,37
14,11
41 Bouw van gebouwen; ontwikkeling van bouwprojecten
49,61
47,28
43,34
41,82
40,16
38,87
36,89
52 Opslag en vervoerondersteunende activiteiten
40,35
41,99
36,53
35,78
37,43
33,80
36,36
78 Terbeschikkingstelling van personeel
45,97
41,19
41,77
39,96
40,92
43,25
43,63
85 Onderwijs
10,11
8,57
9,03
6,92
7,20
6,87
7,33
86 Menselijke gezondheidszorg
14,13
12,40
12,23
11,69
12,35
11,56
11,87
64 Financiële dienstverlening (behalve verzekeringen)
1,85
1,90
1,78
1,79
1,67
1,61
1,87
Gemiddelde
19,39
17,64
17,05
16,25
16,55
16,16
16,20

Bron: Fedris, statistieken arbeidsongevallen 2018 (privésector)

Vallen

Het merendeel van de arbeidsongevallen op de arbeidsplaats is te wijten aan een ‘verlies van controle’. Dat kan gaan over het verlies van controle over een machine, gereedschap of een transportmiddel. Ook verlies van controle over het materiaal dat bewerkt wordt met een machine of gereedschap, valt hieronder. Als er ook wordt gekeken naar de gevolgen van het arbeidsongeval, dan blijkt dat bij de ongevallen met blijvende ongeschiktheid en de dodelijke arbeidsongevallen ‘vallen’ veruit de belangrijkste categorie is. Bijna een derde van de meest ernstige ongevallen zijn te wijten aan valpartijen, zowel op de begane grond als vanop hoogte (grafiek 2). 
 

Grafiek 2 - Arbeidsongevallen op de arbeidsplaats, Afwijkende gebeurtenis, 2018

Bron: Fedris, statistieken arbeidsongevallen 2018 (privésector)


Jonge slachtoffers

Jonge werknemers lopen relatief gezien meer kans op een ongeval. In de leeftijdscategorie van 20 tot 29 jaar bedraagt het aantal arbeidsongevallen (arbeidsplaats) op 1000 werknemers 63 terwijl dit gemiddeld gezien maar 49 is (grafiek 3). Dit cijfer is de laatste jaren lichtjes dalend maar de trend is gelijklopend voor alle leeftijdscategorieën waardoor de jongste werknemers nog steeds duidelijk meer arbeidsongevallen laten optekenen dan de andere leeftijdsgroepen. Een oorzaak voor dit hoger aantal arbeidsongevallen is wellicht de onervarenheid op de werkvloer. Nieuwe werknemers zijn minder vertrouwd met de arbeidsomstandigheden en de risico's. Dat maakt hen extra kwetsbaar. Tegelijkertijd is het zo dat de arbeidsongevallen in de jongste leeftijdscategorie gemiddeld genomen minder ernstig zijn. Zo'n 6% van de arbeidsongevallen in deze leeftijdsgroep brengt blijvende ongeschiktheid met zich mee terwijl het gemiddeld aantal ongevallen met blijvende ongeschiktheid 9% is. In de leeftijdscategorie van 50 tot 59 jaar maken de arbeidsongevallen met blijvende ongeschiktheid trouwens meer dan 13% uit.

Grafiek 3 - Arbeidsongevallen op de arbeidsplaats, Aantal ongevallen per 1000 voltijdse equivalenten volgens leeftijdscategorie, 2013 - 2018


Bron: Fedris, statistieken arbeidsongevallen 2018 (privésector)

 

Meer informatie en alle cijfers zijn terug te vinden op de website van Fedris

: preventFocus 2020/1