preventMemo

preventMemo: maandelijkse steekkaart. preventMemo wordt maandelijks toegestuurd aan abonnees. Voor preventAssistabonnees is preventMemo ook als praktijkdocument (download) beschikbaar via de website.

preventMemo: Trillingen

preventMemo: Trillingen
De trillingen afkomstig van machines en gereedschappen kunnen schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid. Blootstelling aan trillingen kan leiden tot letsels aan de zenuwen, gewrichten en botten, vaataandoeningen en spijsverteringsstoornissen. Preventiemaatregelen zijn vereist om werknemers te beschermen tegen schadelijke trillingen.

preventMemo - Globaal preventieplan

preventMemo - Globaal preventieplan
Voor het voeren van een welzijnsbeleid in de onderneming heeft de wetgever verschillende instrumenten voorzien. Het belangrijkste is misschien wel het globaal preventieplan. Het laat toe om de preventieactiviteiten te plannen, te evalueren en bij te sturen.

preventMemo - Het jaaractieplan

preventMemo - Het jaaractieplan
Op het vlak van de preventie kan de werkgever het zich niet veroorloven passief te wachten op een externe gebeurtenis (bv. ongeval, inspectie) om tot actie over te gaan: hij moet een proactief en systematisch beleid voeren. Vandaar dat de reglementering hem oplegt de preventieacties te structureren en te vertalen in twee plannen: het globaal preventieplan, een algemeen plan dat de vijf komende jaren bestrijkt, en het jaaractieplan, een specifiek plan op korte termijn.

preventMemo - Intern transport

preventMemo - Intern transport
Op het werk is er vaak druk verkeer: voetgangers, heftrucks, transpallets, vrachtwagens, … bewegen af en aan. Om dit intern transport in alle veiligheid te laten verlopen, is een beleid rond intern transport nodig.

preventMemo - Aankopen van arbeids- en beschermingsmiddelen: procedure van “de drie groene lichten”

preventMemo - Aankopen van arbeids- en beschermingsmiddelen: procedure van “de d
Om te vermijden dat nieuwe apparatuur risico’s met zich meebrengt voor het bedrijf, is het aankopen van arbeids- en beschermingsmiddelen wettelijk geregeld. De aankoopprocedure is gebaseerd op drie sleutelmomenten, de zogenaamde groene lichten: de bestelling, de levering en de ingebruikname. Bij elke stap is de tussenkomst van de preventieadviseur nodig. 

preventMemo - Rookbeleid

preventMemo - Rookbeleid
De wetgeving bepaalt dat elke werknemer het recht heeft op een rookvrije werkplek. De bedrijven hebben er dus alle baat bij een goed beleid inzake roken uit te werken.

preventMemo - n-Butanol

n-Butanol (ook wel bekend als butylalcohol) is een alcohol die in zijn structuur 4 koolstofatomen bevat. Het wordt vaak gebruikt als oplosmiddel, maar ook als tussenproduct in chemische productie (bv. productie van butylacetaat). Het wordt tevens ook gebruikt als brandstof of in voedingsmiddelen.

preventMemo – Risicobeheer

Risicobeheer is een belangrijk principe in het preventiebeleid. Het gaat verder dan het analyseren van risico’s. Het vertrekt van het identificeren van gevaren en het beoordelen van risico’s, maar omvat ook het kiezen van de gepaste preventiemaatregelen, het uitvoeren en opvolgen van deze maatregelen.

preventMemo - Azijnzuuranhydride

Azijnzuuranhydride wordt veel gebruikt in de chemische sector als reagens in syntheseprocessen. Hierbij worden acetylgroepen in organische moleculen ingebouwd. Het wordt dus als een basisstof in de industrie aanzien. Eén van de meest bekende toepassingen is de acetylatie van salicylzuur (productie van aspirine). 

preventMemo: Aangifte en registratie van arbeidsongevallen

Elk arbeidsongeval moet aangegeven worden bij de arbeidsongevallenverzekeraar zodat het slachtoffer vergoed kan worden. Daarnaast moeten arbeidsongevallen geregistreerd, bijgehouden en soms ook gemeld worden, met het oog op preventie.

PreventMemo: Intern noodplan

Ondernemingen en organisaties moeten alles in het werk stellen om risico’s en gevaarlijke situaties te voorkomen. Wanneer er toch iets fout loopt, dan is het belangrijk dat iedereen weet hoe hij of zij moet reageren. De noodmaatregelen worden vastgelegd in het intern noodplan. 

PreventMemo - Propyleenoxide

Propyleenoxide, ook wel propeenoxide genoemd, is een chemische stof die veelvuldig gebruikt wordt in de chemische sector. Propyleenoxide wordt gebruikt als basisstof voor de productie van propeenglycol en polyetherolen. Daarnaast heeft het diverse toepassingen zoals oplosmiddel, smeermiddel en kan het ook gebruikt worden in vlamvertragers of als ontsmettingsmiddel.

PreventMemo - Veiligheidsschoenen

In heel veel sectoren worden veiligheidsschoenen gebruikt om de voeten van werknemers te beschermen. Naast de klassieke veiligheidsschoenen met verstevigde tip bestaan er nog tal van andere type schoenen die aangepast zijn aan de risico’s waarmee de werknemers geconfronteerd worden tijdens de uitoefening van hun job.

PreventMemo - Styreen

Styreen, ook wel ethenylbenzeen, is een organische aromatische kleurloze vloeistof. Het product wordt vooral gebruikt als monomeer voor de productie van polymeren of als chemisch tussenproduct voor de productie van andere basischemicaliën. Omdat styreen een monomeer is dat spontaan kan polymeriseren onder invloed van licht of zuurstof, wordt een kleine hoeveelheid 4-tert-butylcatechol toegevoegd als stabilisator. Een ongecontroleerde polymerisatie reactie kan leiden tot een thermische runaway reactie.

PreventMemo - Tetrachlooretheen

Tetrachlooretheen, ook wel perchloorethyleen genoemd, wordt nog vaak gebruikt in de droogkuisindustrie. Wegens zijn impact op het milieu, wordt dit product meer en meer vervangen door milieuvriendelijke producten.

PreventMemo - Explosierisico's beheersen

Een explosie heeft doorgaans catastrofale gevolgen. Voor het beheersen van explosierisico's is het noodzakelijk om een goede analyse te maken en ruimten met een mogelijk explosiegevaar te identificeren. De zogenaamde ATEX-regels bieden een kader voor het uitwerken van beheersingsmaatregelen.

PreventMemo - Formol/formaldehyde oplossing

Formol/formaline (CH2O) is een oplossing van 37% formaldehyde en water. Het is een kleurloze oplossing met sterk stekende geur. Het wordt gebruikt als ontsmettingsmiddel in zijn 37% vorm. De werking van formaldehyde is gebaseerd op het principe dat de stof verbindingen aangaat met eiwitten op het oppervlak van het cellen en verbindingen met genetische materiaal in de celkern.

PreventMemo - Werken in open lucht

Niet iedereen heeft tijdens de uitoefening van zijn job een dak boven het hoofd. Heel wat werknemers werken in open lucht en worden daarbij geconfronteerd met verscheidene risico's. Bij het vaststellen van preventiemaatregelen voor buitenwerkers moet dan ook rekening gehouden worden met deze specifieke arbeidsomstandigheden.

PreventMemo - De 5S-methode

De Japanse 5S-methode kende in de jaren 80 in Europa een grote groei. Ze is niet van toepassing op een proces, maar wel op een fysieke omgeving (werkplaats, opslagplaats, bureau, werkpost,…). Het doel van deze methode bestaat erin de netheid en organisatie van de werkpost te garanderen. De kracht schuilt in de eenvoud en relevantie.

PreventMemo - Oog- en nooddouches: keuze, gebruik en onderhoud

Op een werkplek waar gewerkt wordt met chemische stoffen voorzie je maar beter een oog- en nooddouche. Als er een ongeval gebeurt zijn de eerste minuten immers erg belangrijk. De eerstehulpverlening begint met het zo snel mogelijk en overvloedig spoelen van het lichaam of de ogen. Het aanbod aan oog- en nooddouches is erg uitgebreid. Voor het maken van de juiste keuze moet je nagaan welk type het best aansluit bij jouw situatie. 

PreventMemo - Veiligheidspictogrammen aanbrengen

Veiligheidspictogrammen geven belangrijke informatie. De borden wijzen bijvoorbeeld op een gevaar of vertellen de weg naar de nooduitgang. De goed herkenbare kleuren en vormen van pictogrammen zijn een belangrijke troef. Belangrijk is wel om bij het aanbrengen van veiligheidspictogrammen doordacht te werk te gaan en te streven naar een maximale zichtbaarheid.

PreventMemo - Schaarliften

Schaarliften zijn een subcategorie van hoogwerkers (PreventMemo Technisch nr. 41 van oktober 2008). Ze worden vaak gebruikt als alternatief voor ladders. Schaarliften zijn behoorlijk compact en kunnen zowel binnen als buiten gebruikt worden. Ook op plaatsen waar er weinig manoeuvreerruimte is, zijn het handige toestellen. Een nadeel is wel dat ze alleen naar boven en naar beneden kunnen bewegen. De zijdelingse stabiliteit is tevens niet erg groot.

PreventMemo - Zoutzuur/Waterstofchloride

Er heerst nogal wat spraakverwarring over waterstofchloride HCL (een gas) en zout- of chloorwaterstofzuur (oplossing van HCL in water). Beide producten houden risico’s in voor de gezondheid en de veiligheid, en voor het milieu. Gepaste voorzorgsmaatregelen zijn dus nodig.

PreventMemo - LPG

In het streven naar meer ‘propere energie’ is LPG als ‘groene’ brandstof de laatste jaren aan een opmars bezig. Het bevat geen lood, geen benzeen, geen zwavel, een schone zaak lijkt het. Maar dat betekent nog niet dat LPG geen gvaarsaspecten. De grootste omzichtigheid is geboden bij het omgaan met LPG.

PreventMemo - White spirit

Wordt vooral gebruikt als verfverdunner, ontvlekker, ontvettingsmiddel voor metalen… Ondanks het zeer algemene gebruik van white spirit voor beroepsmatige zowel als huishoudelijke toepassingen mogen we niet vergeten dat het gaat om een gevaarlijk product waarmee we voorzichtig moeten omspringen.

PreventMemo - Rolsteiger

De rolsteiger staat op wielen en is daardoor makkelijk verplaatsbaar. De rolsteiger wordt vaak gebruikt voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden.

PreventMemo - Noodverlichting

In een gebouw is een evacuatie ondenkbaar zonder een goede noodverlichting. Noodverlichting schakelt automatisch in bij een stroomstoring. Zo kunnen mensen op een veilige manier hun weg vinden naar vluchtwegen en de dichtstbijzijnde nooduitgang. Noodverlichting helpt om paniek te voorkomen en beperkt de veiligheidsrisico's.

PreventMemo - Verlichting

Verlichting is een van de belangrijkste omgevingsfactoren op het werk. Niet alleen kan een slecht verlichte werkplek tot onveilige toestanden leiden. Onaangepaste verlichting is nefast voor de gezondheid.

PreventMemo - Stagiairs

Jongeren zijn extra kwetsbare werknemers. Zeker de stagiairs die met dezelfde risico’s geconfronteerd worden als meer ervaren werknemers. Extra aandacht voor deze specifieke groep is dan ook noodzakelijk.

Spuitbus/Aerosol

Spuitbussen gebruiken we vaak thuis en op de werkplek. Sinds de uitbanning van de CFK’s bevatten de spuitbussen (houders onder druk) andere drijfgassen. Ze tasten de ozonlaag weliswaar minder aan, maar houden wel hoge risico’s in: ze kunnen zeer ontvlambaar en ontplofbaar zijn. Bovendien kan de inhoud gevaarlijk zijn. Een juist gebruik, opslag en verwijdering is de boodschap.

PreventMemo - Breekhamer

Een breekhamer (of drilboor) wordt regelmatig ingezet bij sloopwerken of wegenwerken. Wie het toestel hanteert, wordt echter blootgesteld aan verschillende risico’s.

PreventMemo - Lintzaagmachine

Een lintzaag bestaat uit een eindloos lintvormig zaagblad dat om twee wielen heen wordt gespannen. Het wordt vooral gebruikt in de houtbewerkingssector. Maar de lintzaag kan ook kunststof of metalen snijden.

Acetyleen

Acetyleen is een gas dat gebruikt wordt bij las- en snijwerken, in de chemische sector en de glasindustrie. Er moet zeer voorzichtig mee omgesprongen worden, want het gaat hier om een zeer ontvlambaar en ontplofbaar goedje.

Friteuse of frituurketel

Bijna elke Belgische (groot)keuken maakt regelmatig frieten of andere gefrituurde snacks klaar in een professionele friteuse. Het gebruik van (hete) frituurolie brengt echter heel wat risico’s met zich mee.

PreventMemo - Interne verkeerswegen

In een bedrijf gebeuren voortdurend verplaatsingen, van voetgangers, van voertuigen, al dan niet met goederen. Om alles in goede banen te leiden, zijn er net zoals in het verkeer, wegen en doorgangen.

PreventMemo - Binnenlucht

De werkgever moet toezien op de kwaliteit van de lucht op de werkplek. Steeds vaker worden gebouwen volledig afgedicht. Dit vermindert echter de luchtcirculatie en leidt tot de accumulatie van verontreinigende stoffen met mogelijk gezondheidsproblemen tot gevolg.

PreventMemo - HACCP

HACCP staat voor Hazard Analysis of Critical Control Point, ofwel risicoanalyse van kritieke controlepunten in het productieproces. Deze analyse is de basis om de voedselveiligheid tijdens het productieproces en de distributiecyclus te beheersen en te bewaken.

PreventMemo - Zitmaaier

Wie grote grasvelden of parken moet maaien, is vaak beter af met een zitmaaier dan met een gewone grasmaaier. Het werk verloopt een stuk sneller met een zitmaaier, maar de risico’s zijn ook groter. Lichaamsdelen die in de maaibladen terechtkomen, worden vaak vreselijk verminkt. Ook omkantelen en weggeprojecteerde voorwerpen vormen een groot risico.

PreventMemo - Slijpschijven

Afhankelijk van de taak die moet worden uitgevoerd, worden slijpschijven gemonteerd in draagbare of vaste slijpmachines. Hier gebeuren echter nog te vaak ongevallen mee met als onderliggende oorzaken het werken met versleten of ongepaste slijpschijven, het niet goed monteren van de slijpschijven,...

PreventMemo - PUR isolatieschuim spuiten en bewerken

PUR staat voor polyurethaan en wordt vaak gebruikt om daken en vloeren te isoleren. Het wordt op het te behan- delen oppervlak gespoten en kan daardoor snel en doeltreffend aangebracht worden. PUR is echter een chemisch product en dat vraagt om de nodige voorzichtigheid.

PreventMemo - Geweld en agressie op het werk

Geweld komt steeds vaker voor in de maatschappij en dus ook in de werkomgeving. De wet definieert het geweld op de werkplaats als elke feitelijkheid waarbij een werknemer psychisch of fysiek wordt bedreigd of aangevallen bij de uitvoering van het werk. Hoe deze risico’s te voorkomen?

PreventMemo - Monitoring

Monitoring van de blootstelling aan chemische agentia  

PreventMemo - Lawaai

Lawaai kan leiden tot diverse vormen van overlast en onomkeerbare gehoorschade en moet dus vermeden of tot een minimum beperkt worden. De wetgeving legt grenswaarden voor blootstelling op en preventiemaatregelen, te nemen op basis van een risicoanalyse.

PreventMemo - Laden van loodaccu batterijen

Elektrisch aangedreven heftrucks, reachtrucks,... werken met een herlaadbare loodaccu batterij. Vroeg of laat - afhankelijk van het gebruik van het voertuig - moet de batterij gewisseld en/of heropgeladen worden. Dit is niet zonder risico’s.

PreventMemo - Aankopen van arbeids- en beschermingsmiddelen: procedure van de drie groene lichten

Om te vermijden dat nieuwe apparatuur risico’s met zich meebrengt voor het bedrijf, is het aankopen van arbeids- en beschermingsmiddelen wettelijk geregeld. De aankoopprocedure is gebaseerd op drie sleutelmomenten, de zogenaamde groene lichten: de bestelling, de levering en de ingebruikname. Bij elke stap is de tussenkomst van de preventieadviseur nodig. 

PreventMemo - Rij- en rusttijden

Vrachtwagenbestuurders en chauffeurs van autobussen moeten regelmatig rusten. De maximale rijtijden en minimale rustperiodes werden wettelijk vastgelegd in de verordening (EG) nr. 561/2006 inzake rij- en rusttijden in het wegvervoer.  

PreventMemo - Manueel hanteren van lasten

Een werkgever moet de risico’s van manueel hanteren van lasten uitschakelen of tot een minimum herleiden. Het volgende stappenplan helpt je een eind op weg.

PreventMemo - Hoogwerker huren

Hoogwerkers worden vaak gebruikt op bouwwerven of bij onderhoudswerken. Dikwijls worden de machines gehuurd. Maar wie is dan verantwoordelijk voor de veiligheid?

PreventMemo - Steen-tafelzaagmachine

De steen-tafelzaagmachine is een cirkelzaag, gemonteerd op een tafel, voor het zagen van natuurstenen of betonnen tegels. De motor is meestal bevestigd aan een console en het te verzagen stuk ligt op een slede (=zaagtafel). Deze machine is gemaakt voor nat zagen.

PreventMemo - Thermische omgevingsfactoren

Werkgevers zijn verplicht om een beleid op te stellen rond de blootstelling aan warmte en koude. Een blootstelling aan extreme thermische omgevingsfactoren kan immers dodelijke gevolgen hebben.

PreventMemo - Kwartsstof

Kwarts of siliciumdioxide komt in de meeste natuurlijke gesteenten voor en dus ook in veel bouwmaterialen. Bij activiteiten als frezen, zagen, boren,… komt er vaak inadembaar kwartsstof vrij wat erg schadelijk is voor de longen. Deze PreventMemo gaat in op de risico's en de preventiemaatregelen bij het werken met kwartsstof.

PreventMemo - Opstelling beeldscherm

Veel problemen met beeldschermwerk hebben te maken met een slechte opstelling in de ruimte. Reflecties op het scherm en te grote lichtcontrasten kunnen leiden tot oogvermoeidheid, musculoskeletale aandoeningen,…
Dit kan vermeden worden door rekening te houden met de plaatsing van de bureautafels.

PreventMemo - Keuze en aankoop van persoonlijke beschermingsmiddelen

Bij de keuze en de aankoop van persoonlijke beschermingsmiddelen is het belangrijk om doordacht tewerk te gaan. Een efficiënte bescherming moet daarbij hand in hand gaan met comfort en duurzaamheid.

PreventMemo - De steekwagen

Steekwagentjes zijn handige arbeidsmiddelen om lasten te verplaatsen over een korte afstand. Onvoorzichtig gebruik kan echter zware schade aanrichten aan goederen of letsels veroorzaken aan rug, handen en voeten. Voor een veilig gebruik is het aangewezen de regels over lading, bediening en verkeer na te leven.

PreventMemo - Vallen op gelijke hoogte

Een val op gelijke hoogte is vaak het gevolg van een combinatie van verschillende factoren. De kwetsuren die het slachtoffer van een struikel- of glijpartij oploopt, kunnen ernstig zijn. Het is dan ook erg belangrijk om gepaste preventiemaatregelen te nemen.    

PreventMemo - Bevoegdheidsverklaring BA4 – BA5

Het uitvoeren van werkzaamheden aan en in de omgeving van elektrische installaties vereist een BA4-BA5 bevoegdheidsverklaring. Deze PreventMemo geeft antwoord op vragen zoals wat is de inhoud van het BA4-BA5 certificaat?, wat is de geldigheidsduur en welke zijn de vereiste opleidingen?

PreventMemo - Steigers

Steigers zijn er in veel soorten. Ongevallen met steigers zijn meestal behoorlijk ernstig. Toch zijn de regels voor een goed gebruik ervan niet zo complex.

Onderwerpen in deze PreventMemo: tips voor het gebruik: vooraf en tijdens, verplichtingen inzake opleiding en de documentatie.

PreventMemo - Alcohol- en drugbeleid

5 tot 20% van werknemers in Europa is verslaafd aan alcohol of loopt het risico verslaafd te worden. Alcohol- en druggebruik op de werkvloer hebben nochtans ernstige economische, sociale en gezondheidsgevolgen, zowel voor de werknemer in kwestie, als zijn collega’s, werkgever en de maatschappij. Een goed alcohol- en drugbeleid kan problemen voorkomen.

Naast de wettelijke basis gaat deze Preventmemo in op de wijze waarop een alcohol- en drugbeleid kan opgezet worden.

PreventMemo - Ammoniakwater

Ammoniakwater’ is een oplossing van het gas ammoniak in water. Het wordt gebruikt in de industrie, maar is ook een bestanddeel van verf en reinigingsmiddelen. Ondanks de vele toepassingen, is ammoniakwater niet zonder gevaar voor de gezondheid, de veiligheid en het milieu.

PreventMemo gaat in op de kenmerken, de risico's en de preventiemaatregelen van ammoniakwater en bevat tevens een Veiligheidsinstructiekaart over deze chemische stof.

PreventMemo - Laadkaaien

Werknemers die werken op of rond laadkaaien worden met heel wat risico’s geconfronteerd: er is uiteraard het valgevaar, maar er zijn ook de rondrijdende voertuigen, de risico’s die gepaard gaan met het manueel hanteren van lasten, ...

In deze PreventMemo informatie over de risico's en preventiemaatregelen bij het werken met laadkaaien maar ook specifieke tips voor vrachtwagenbestuurders, heftruckbestuurders en voetgangers.

PreventMemo - Trillingen

De trillingen afkomstig van machines en gereedschappen kunnen schadelijke gevolgen hebben voor de gezondheid. Blootstelling aan trillingen kan bijvoorbeeld leiden tot letsels aan de zenuwen, gewrichten en botten, maar ook tot spijsverteringsstoornissen en slapeloosheid. De wetgeving legt werkgevers verschillende verplichtingen en preventiemaatregelen op om werknemers te beschermen tegen schadelijke trillingen.

Veiligheidsharnas

Werkzaamheden op hoogte houden ernstige risico’s in. Om deze risico’s te beperken moet de werkgever zorgen voor collectieve beschermingsmiddelen. Zijn die er niet, dan moet hij persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking stellen, met name valbeveiliging. Een van de drie onderdelen hiervan is het veiligheidsharnas.

PreventMemo - Industriële hogedrukreiniger

Een industriële hogedrukreiniger spuit water met een druk van meer dan 250 bar uit een spuitpistool. Vloeistofstralen kunnen op die manier 1.300 km/u halen. Zulke machines worden gebruikt voor het schoonmaken van industriële installaties, riolen, gevels,… De minste onvoorzichtigheid kan ernstige verwondingen en zelfs de dood teweegbrengen. Het is dan ook essentieel de nodige veiligheidsmaatregelen in acht te nemen.

PreventMemo - Moederschapsbescherming

Iedere werkgever is verplicht te zorgen voor de veiligheid van al zijn werknemers. Dit geldt ook voor zwangere vrouwen, rekening houdende dat zij nog gevoeliger zijn voor bepaalde risico’s.