Prevent onderzoekt preventie  Met het onderzoek wilde Prevent een beeld krijgen van het beleid dat Belgische ondernemingen en instellingen voeren op het vlak van veiligheid, gezondheid en kwaliteit van de arbeid. Het onderzoek peilt niet zozeer naar de gevolgen van het gevoerde preventiebeleid, maar wel naar het waarom van het preventiebeleid, naar de uitdagingen en knelpunten die de ondernemingen en instellingen zien.
Methodiek
Op basis van de statistieken van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) werden 5000 bedrijven en instellingen aangeschreven om mee te werken aan het onderzoek. De brief gaf toelichting bij het onderzoek en verwees naar een internetpagina waarop een vragenlijst kon ingevuld worden. In totaal vulden 534 ondernemingen de vragenlijst in. 72% daarvan werd ingevuld door preventieadviseurs, 18% door bedrijfsleiders en 10% door anderen.
Aandacht voor preventie
Uit het onderzoek blijkt dat 71% van de bedrijven continu aandacht hebben voor gevaren en risico's op het werk. Verder vinden bedrijven veiligheid, gezondheid en kwaliteit van de arbeidsomstandigheden vooral belangrijk met het oog op de tevredenheid van de werknemers, het behoud van een goed sociaal klimaat en het veilig stellen van de juridische aansprakelijkheid. Toch meldt een derde van de bedrijven dat het budget voor preventie een knelpunt is bij het ontwikkelen van een preventiebeleid. Het preventiebeleid is wel verantwoordelijk voor verbeteringen op het vlak van de arbeidsongevallen, de tevredenheid en motivatie van de medewerkers, het sociaal klimaat en het bedrijfsimago. De tabel hieronder geeft aan hoe ver bedrijven vinden dat ze door hun preventiebeleid gevorderd zijn op de acht domeinen uit de Welzijnswet. Op het vlak van ergonomie en psychosociale belasting is er nog werk voor de boeg.
| Domeinen welzijnswet | % ond |
| gezondheid | 88% |
| veiligheid | 85% |
| hygiëne | 85% |
| leefmilieu | 76% |
| verfraaiing | 74% |
| pesten, geweld, osgw | 73% |
| ergonomie | 56% |
| psychosociale belasting | 42% |
Uitdagingen en knelpunten voor een preventiebeleid
40% van de bedrijven ziet het verbeteren van het preventiebeleid als voornaamste uitdaging. Voor 26% is dat het aantal arbeidsongevallen reduceren. In 37% van de ondervraagde bedrijven is de motivatie / het gedrag van de medewerkers het grootste knelpunt voor een preventiebeleid, terwijl in 30% van de ondernemingen het budget dat is. Volgende aspecten zijn voor bedrijven zowel een uitdaging als een knelpunt:
-betrokkenheid, motivatie, gedrag van medewerkers;
-implementatie van nieuwe wetgeving;
-beleid ontwikkelen voor specifieke groepen.
Organisatorische aspecten van een preventiebeleid
Sleutelaspecten in een preventiebeleid zijn: overleg met werknemers en derden, onthaalbeleid, informatie en opleidingen. Gestructureerd overleg (comité, syndicale delegatie) komt vooral voor in bedrijven met meer dan 50 werknemers. Informeel overleg is er overal. "Bottom up"-kanalen (informatie van de werknemers zelf voortvloeiend uit klachten en problemen) komen voor in 89% van de ondernemingen. Daarnaast beweert 41% -vooral grote bedrijven- dat ze een personeelstevredenheidsonderzoek uitvoeren. Verder geeft 77% van de ondervraagden –ook vooral grote bedrijven- aan dat er een onthaalbeleid is. In kleinere ondernemingen is dit onthaalbeleid wellicht informeler (zonder procedures, onthaalbrochures, ...). Dit onthaalbeleid is overigens het vaakst gericht op nieuwe werknemers, en minder op uitzendkrachten, jobstudenten en derden. 81% vindt dat er voldoende informatie over veiligheid, gezondheid en de kwaliteit van arbeidsomstandigheden aanwezig is in het bedrijf. De boter wordt vooral gehaald bij preventiediensten (75%) en internet (66%). Kleine bedrijven zijn minder goed geïnformeerd dan grote. Ten slotte werd in 82% van de bedrijven een opleiding georganiseerd gedurende de laatste vijf jaar. Die opleidingen blijken vooral over veiligheid te gaan.
Inspelen op nieuwe risico's
63% van de bedrijven geeft aan dat er de laatste vijf jaar nieuwe risico's zijn bijgekomen. Het zijn alweer vooral de grotere bedrijven die deze risico's vaststellen. Het gaat hier voornamelijk om risico's op het vlak van technologieën, werkorganisatie, veranderende werkomgeving, menselijke en sociale factoren en producten. Zo valt het op dat heel wat bedrijven al een beleid ontwikkeld hebben over het relatief recente thema van de psychosociale belasting (stress, ongewenst gedrag). In 35% van de ondernemingen zijn er bovendien al initiatieven (flexibele arbeidstijden, arbeidsduurvermindering, tijdskrediet, halftijds werken, ...) om de "work-life balance" te bevorderen.
Deskundigheid
84% van de ondervraagde bedrijven doet een beroep op externe deskundigheid. 51% zegt dat te doen omdat de interne preventiedienst niet over voldoende kennisdomeinen beschikt en 50% doet het omdat het wettelijk verplicht is. Het vaakst wordt de deskundigheid geleverd door de externe diensten. Ook op consultants en verzekeraars wordt soms een beroep gedaan. Kleine bedrijven doen vooral een beroep op deskundigheid voor het ontwikkelen van hun algemeen beleid. Grotere bedrijven schakelen externe deskundigheid in voor het uitwerken van specifieke thema's en opdrachten.
Download
- de samenvatting van het rapport in het Nederlands (262 kB)
| |
- de samenvatting van het rapport in het Engels (282 kB)
| |
- het volledig rapport in het Nederlands (372 kB)
| |
|