Onderzoek in opdracht van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk Prevent voert in 2009 een reeks studies uit voor het Topic Centre OSH van het Europees Agentschap in Bilbao. Het gaat daarbij om literatuuroverzichten, verzameling van case studies en het aanleggen en voeden van databases over specifieke actuele thema's. Thema's zijn ongevallen en noodsituaties, risico-evaluatie, transport over de weg, gezondheidspromotie. Doelgroepen zijn onder andere de jonge werknemers en de zelfstandigen.
Literatuuroverzicht met betrekking tot zelfstandigen
Het hogere percentage ongevallen met dodelijke afloop onder de zelfstandigen in vergelijking met het cijfer voor bezoldigde werknemers wijst erop dat het lagere cijfer voor ongevallen zonder dodelijke afloop voor die groep gewoon het resultaat is van het feit dat er minder vaak melding wordt van gemaakt. Dit is slechts één voorbeeld van het feit dat zelfstandigen vaak worden weggelaten uit de gegevens die doorgaans worden gebruikt om de situatie van OSH (de veiligheid en de gezondheid op het werk) te beoordelen. Daarnaast is het ook moeilijk om de omvang van beroepsziekten bij zelfstandigen in te schatten, onder andere doordat het toezicht op de gezondheid op het werk tekortschiet.
Naarmate het aandeel zelfstandigen toeneemt, inzonderheid voor jobs die als gevaarlijk kunnen worden bestempeld, wordt het steeds belangrijker om over nauwkeurige OSH-gegevens voor deze groep te beschikken. Vele EU-lidstaten hebben maatregelen genomen om de beschikbaarheid van gegevens met betrekking tot arbeidsongevallen en beroepsziekten bij zelfstandigen te verbeteren of om minstens een nauwkeurige raming te kunnen maken van de mate van onderrapportering van dergelijke gevallen.
Het is de bedoeling van dit literatuuroverzicht een omvattend beeld te schetsen van de maatregelen die in de diverse lidstaten worden toegepast om over accuratere gegevens met betrekking tot arbeidsongevallen en beroepsziekten bij zelfstandigen te kunnen beschikken. Dit rapport moet ervoor zorgen dat de beleidsmakers deze problematiek efficiënter kunnen aanpakken.
Contactpersoon voor meer informatie: marthe.verjans@prevent.be
Ongevallen en noodsituaties
Dit project behandelt de veiligheid en de gezondheid van werknemers die worden ingezet bij zware ongevallen, noodgevallen en rampen. Het kan hierbij gaan om brandweerlui, medisch personeel van noodhulpdiensten of politiemensen.
Werkgebonden risico’s bij interventies in noodsituaties kunnen van zeer uiteenlopende aard zijn, gaande van de blootstelling aan elektrische schokken of gevaarlijke stoffen, musculoskeletale aandoeningen, brand, hittebelasting, gevaarlijke goederen, enge ruimten, psychologische stress, onregelmatige en onvoorspelbare werkuren, contact met agressieve en gewelddadige mensen, contact met wilde of loslopende dieren, slecht beheer en een gebrekkige coördinatie. Dit kan tot ongevallen, letsels en ernstige lichamelijke en geestelijke gezondheidsproblemen leiden. Gezien de huidige veranderingen in de arbeidswereld en andere fenomenen, als de klimaatverandering en terroristische aanslagen, kan het werken in noodsituaties, dat van nature al onvoorspelbaar is, nu zelfs nog complexer worden wat de OSH-risico’s betreft.
Het project wil aanduiden welke de huidige kennisstand is met betrekking tot de beroepsrisico’s van werknemers van hulpdiensten, en daarbij aangeven welke de tekortkomingen zijn en waar er nood bestaat aan toekomstig onderzoek en nieuwe preventiemaatregelen, om aldus een basis te vormen voor verdere projecten en discussies.
Het literatuuroverzicht zal de risico’s voor de veiligheid en de gezondheid op de werkplek en de behaalde resultaten voor de voornaamste groepen van werknemers van hulpdiensten aangeven. Daarnaast zullen ook onderzoeksprioriteiten en –behoeften worden aangeduid die tot de uitwerking van passende preventieve maatregelen kunnen leiden.
De aangeduide onderzoeksprioriteiten en –behoeften voor de uitwerking van passende preventiemaatregelen moeten worden afgestemd op de specifieke situatie in de diverse lidstaten van de EU.
Contact: sylvie.demeyer@prevent.be
Database over instrumenten voor risico-evaluatie
Het is de bedoeling van dit project om een database uit te bouwen met instrumenten aan de hand waarvan de OSH-risico’s kunnen worden geëvalueerd. Instrumenten die op het niveau van de EU werden ontwikkeld door nationale instituten, vakbonden, universiteiten etc. zullen hierin worden opgenomen en beschreven volgens een gemeenschappelijk patroon. De database zal beschikbaar zijn op de website van het Europese Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk en kunnen worden geraadpleegd door OSH-specialisten, onderzoekers, werkgevers en werkgeversorganisaties, werknemers en werknemersorganisaties, overheden etc.
Contact: veronique.debroeck@prevent.be
Gevalstudies in verband met risico-evaluatie
In de context van de Europese campagne rond risico-evaluatie organiseert het Europese Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk een wedstrijd waarop onderscheidingen voor goede praktijken worden toegekend (Good Practice Awards). De bekroonde inzendingen van de Wedstrijd 2008/09 zullen in detail worden beschreven in een rapport. Het is de bedoeling van dit initiatief om aan voorbeelden van goede praktijken op het gebied van risico-evaluatie niet alleen een grotere zichtbaarheid te verlenen, maar deze ook te verspreiden en te bevorderen.
Contact: nele.roskams@prevent.be
Verzameling van gevalstudies met het oog op de preventie van risico’s voor bestuurders van voertuigen voor passagierstransport over de weg
Het is de bedoeling van dit project om een aantal concrete gevallen te analyseren waardoor risico’s kunnen worden vermeden voor bestuurders van voertuigen voor passagierstransport over de weg. Het rapport zal op basis van de onderzochte gevallen aanduiden welke factoren over het algemeen succesvol waren bij het vermijden van risico’s voor bestuurders van voertuigen voor passagierstransport en tegelijk de nadruk leggen op tekortkomingen of gebieden die op het vlak van preventie een bijzondere aandacht verdienen. De analyse zal praktische informatie bieden die nuttig is voor beleidsmakers en vakspecialisten op het gebied van OSH.
Contact: an.rommel@prevent.be
Gevalstudies in verband met de bevordering van de veiligheid en de gezondheid op het werk bij jonge werknemers
Dit project wil een aantal mogelijke gevallen aanhalen die betrekking hebben op de bevordering van de veiligheid en de gezondheid van jongeren op de werkvloer, waaruit dan naderhand een uiteindelijke selectie zal worden gemaakt van goede praktijken die diepgaander zullen worden behandeld. De gevalstudies zullen aantonen welke benaderingswijzen moeten worden gevolgd en welke factoren tot succes kunnen leiden om de veiligheid en de gezondheid op de werkplek van jonge werknemers te vergroten, rekening houdende met de typische kenmerken van deze groep, zoals het feit dat ze meer risico’s nemen, hun gebrek aan ervaring etc.
Het project zal werkgevers, OSH-experts, werknemers en hun vertegenwoordigers etc. informatie bieden over goede voorbeelden uit de praktijk van hoe veiligheid en gezondheid op de werkplek voor jonge werknemers kunnen worden bevorderd. Het zal tevens een solide basis vormen voor een deskundige analyse van de manieren waarop veiligheid en gezondheid in de werkomgeving bij jongeren kunnen worden verbeterd, bijv. door innovatieve initiatieven, succesfactoren etc.
Contact: karen.muylaert@prevent.be
Dataverzameling in verband met de bevordering van de gezondheid op de werkplek
Volgens de Luxemburgse Declaration on Workplace Health Promotion (WHP – Verklaring over de bevordering van de gezondheid op de werkplek) is “WHP een moderne bedrijfsstrategie die erop gericht is een slechte gezondheid op het werk te vermijden – onder andere werkgerelateerde ziekten, ongevallen, letsels, beroepsziekten en stress - en het potentieel voor de bevordering van de gezondheid en het welzijn van de werknemers te verbeteren”. Hierin worden de gezamenlijke inspanningen van de werkgevers, de werknemers en de samenleving beschreven om de gezondheid en het welzijn op de werkplek te verbeteren. Dit omvat de verbetering van de organisatie en de werkomgeving, bevordert de actieve deelneming van de werknemers in dit proces en moedigt de persoonlijke ontwikkeling op dit vlak aan.
Deze gezondheidsgerichte aanpak van het werk is ook een belangrijke doelstelling van de Strategie van de Europese Unie ter verbetering van de kwaliteit en de productiviteit op de werkplek, die gezondheidsbevorderende activiteiten op het werk wil stimuleren door gedragswijzigingen van de werknemers aan te moedigen en de werkgevers ertoe aan te zetten om een aanpak te volgen die de gezondheid bevordert. Daarnaast legt de strategie ook de nadruk op het feit dat een goede gezondheid op het werk kan bijdragen tot een goede volksgezondheid in het algemeen.
Het is de bedoeling van het project om op de website van het Europese Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk links te plaatsen in verband met de bevordering van de gezondheid op het werk teneinde een database samen te stellen van links met informatie over goede praktijken en gezamenlijke inspanningen van alle stakeholders met het oog op de verbetering van de gezondheid van de werknemers. De links zullen verwijzen naar overheidsorganisaties, niet-gouvernementele organisaties en bedrijven. De links zullen betrekking hebben op holistische benaderingen die rekening houden met het persoonlijke gedrag, maar ook met organisatiegebonden factoren en met de omgeving op de werkplek.
Contact: veronique.debroeck@prevent.be
Deskundig overzicht van de bevordering van de geestelijke gezondheid in de sector van de gezondheidszorg
De WGO omschrijft geestelijke gezondheid als ‘een toestand van welbevinden die elk individu toelaat zijn of haar ambities te verwezenlijken, met normale stress om te gaan, in staat te zijn om te werken en de mogelijkheden te hebben om een bijdrage te leveren tot de ontwikkeling van de maatschappij waarin hij of zij leeft’.
Een gebrekkige geestelijke gezondheid kan onder andere slaan op geestelijke gezondheidsproblemen en zware spanningen, een verminderd functioneren dat gepaard gaat met uitputtings- en angstsymptomen, en met vaststelbare mentale stoornissen, zoals depressie. De geestelijke toestand van mensen wordt bepaald door een groot aantal zeer uiteenlopende factoren, waaronder ook de werkomstandigheden, bijvoorbeeld werkgebonden stress. Op dit ogenblik komen geestelijke gezondheidsproblemen op de vierde plaats als oorzaak van werkongeschiktheid. De WGO gaat ervan uit dat depressies de voornaamste reden van werkongeschiktheid zullen zijn tegen 2020.
Het is de bedoeling van dit project om de werkgevers praktische informatie te bieden over de mogelijkheden om meer aandacht te schenken aan de geestelijke gezondheid in de gezondheidszorgsector. Dit deskundig rapport zal eenvoudige en gemakkelijk toe te passen informatie met praktische tips geven. Het zal zich toeleggen op een holistische aanpak, die zowel ingaat op problemen met de organisatorische/ werkomgeving (bijv. te lange werkuren, onvoldoende controlemogelijkheden) als op individuele factoren (stressbeheersing) en op de manieren waarop de initiatieven concreet worden ondernomen (bijv. betrokkenheid van de werknemers).
Contact: sylvie.demeyer@prevent.be
Verzameling van gevalstudies over de voorkoming van musculoskeletale afwijkingen in de landbouwsector
Musculoskeletale afwijkingen (MSA’s) en de blootstelling aan de risicofactoren daarvoor komen het meest voor in de landbouwsector. Meer dan de helft (51%) van alle werknemers in de landbouw klagen over rugpijn en hetzelfde percentage heeft klachten over spierpijn. De meeste werknemers vermelden dat ze een vierde of meer van de arbeidstijd te maken krijgen met repetitieve hand- en armbewegingen, vermoeiende of pijnlijke lichaamshoudingen of de noodzaak om zware lasten te dragen of te verplaatsen.
Deze uitdaging werd erkend op het niveau van de EU en de sociale partners, die het probleem als een van hun prioriteiten hebben aangeduid.
Het is de bedoeling van het project om gevalstudies van goede praktijken te verzamelen die praktische informatie kunnen bieden over ingrepen die het optreden van MSA’s in de landbouwsector kunnen voorkomen. Die gevallen zullen een goede basis vormen voor een deskundige analyse over de preventie van MSA’s in de landbouw, bijv. innovatieve initiatieven, succesfactoren etc. De gevallen zullen betrekking hebben op een hele reeks van EU-lidstaten, waarbij telkens, naast een korte beschrijving, ook zal worden vermeld welke de doelstellingen zijn, wat werd ondernomen en op welke manier, welke de uitdagingen en de succesfactoren zijn, wat uiteindelijk werd bereikt, hoe de kosten-batenverhouding is, wie de partners en uitvoerders zijn, hoe voor de financiering werd gezorgd en welke de overdraagbaarheid van het initiatief is.
Contact: lieven.eeckelaert@prevent.be
|