Een uitdagend decennium voor het welzijn op het werk. [Werelddag voor veiligheid en gezondheid op het werk 2010] De kans is groot dat de arbeidsmarkt er over 10 jaar licht anders uit ziet. Demografische veranderingen, nieuwe technologieën en opkomende vormen van werkorganisatie zullen de arbeidsmarkt tekenen. Deze veranderingen zullen ook nieuwe risico's voortbrengen voor de gezondheid en veiligheid van werknemers en de productiviteit van onze bedrijven. Tegelijk zullen de klassieke arbeidsrisico's zoals rug- en psychosociale klachten niet minder verloren arbeidsdagen veroorzaken. Naar aanleiding van de werelddag voor veiligheid en gezondheid op het werk (28 april - Internationale Arbeidsorganisatie) pleit Prevent voor veilige en gezonde werkomgevingen en inspanningen om werknemers aan te moedigen gezonder te gaan leven. Investeringen in humaan kapitaal en gezondheid gaan hand in hand met lagere kosten van arbeidsongevallen en ziekteverzuim en verhoogde werktevredenheid en productiviteit.
 |
De basis van een degelijk gezondheidsbeleid is een goede kennis, analyse en evaluatie van de risico's waaraan werknemers blootgesteld worden. Daarom vestigt de Internationale arbeidsorganisatie dit jaar de aandacht op de veranderende demografische, technologische en werkomstandigheden en de opkomende risico's daaraan verbonden. Prevent licht enkele veranderingen toe die nu reeds zichtbaar zijn.
Vergrijzing
De dreigende onbetaalbaarheid van de sociale zekerheid ten gevolge van de verouderende bevolking, zal er ons toe dwingen meer mensen langer aan het werk te krijgen en te houden. Dit veronderstelt dat er voldoende werkaanbiedingen zijn, maar ook dat mensen op hogere leeftijd nog fit zijn voor het werk.
Bedrijven hebben er alle baat bij ervaren personeel aan het werk te houden. Steeds meer werknemers bereiken hun pensioensgerechtigde leeftijd en anderen stappen omwille van uitstapregelingen en tal van andere redenen vervroegd uit het arbeidsproces. Niet alleen vloeit hierdoor enorm veel kennis en ervaring weg, er dreigt ook een nijpend tekort aan arbeidskrachten. Een tekort dat volgens de voorspellingen alleen maar zal toenemen.
Ondernemingen zullen hun personeelsbeleid dus moeten aanpassen opdat het langere loopbanen bevordert. De uitdaging zal erin bestaan werknemers een carrière lang geboeid, gemotiveerd en in goede gezondheid te houden. Mensen brengen een groot deel van hun leven op het werk door; dat is dan ook de geschikte plek om voor die aspecten aandacht te hebben en er samen met de werknemers aan te werken.
HR managers zullen niet enkel moeten werken aan de kennis en vaardigheden van werknemers; investeringen in hun mentale en fysieke gezondheid leveren evenveel op. Als we bovendien weten dat de jonge werknemers van vandaag de oudere werknemers zijn van morgen, is het logisch dat dit leeftijdsbewust personeelsbeleid niet enkel focust op de 45-plussers, maar aandacht heeft voor alle leeftijdsgroepen. De inspanningen die bedrijven doen om oudere werknemers aan de slag te houden, zullen zich dus ook vertalen naar hogere motivatie en productiviteit en minder kosten door verloren arbeidsdagen bij alle werknemers.
De levensstijl van jongeren
De gezondheidsproblemen van kinderen en jongeren vandaag zijn ook de problemen waarmee werkgevers en werknemers binnen enkele jaren geconfronteerd zullen worden. In 2008 was volgens de gezondheidsenquête van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid één kind op vijf te dik. Van deze kinderen verwacht men dat zij ook op volwassen leeftijd zullen kampen met overwicht of obesitas en de daaruit volgende gezondheidsklachten. Diabetes, hart- en vaatziekten, rugklachten, ademhalingsmoeilijkheden, depressie en slaapproblemen zijn er maar enkele van.
Naast de verhoogde kans dat werknemers met overwicht (langdurig) uitvallen door ziekte, zal de werkgever investeringen in aangepast werkmateriaal moeten overwegen: bureaustoelen, ladders, werkkledij, etc.. Misschien zullen niet alle jobs en taken in het bedrijf makkelijk uitgevoerd kunnen worden door een persoon met een verhoogd gewicht. De kans dat deze werknemer door collega's wordt gediscrimineerd of gepest is reëel en plaatst een hypotheek op zijn of haar mentaal welzijn.
Gehoorproblemen door te luide muziek op fuiven en festivals, het verkeerd gebruik van mp3's, oortjes en koptelefoons zijn een tweede opvallende trend in de gezondheid van jongeren. 20% van de Britse 18 tot 25-jarigen zou reeds gehoorschade ondervinden. Dit probleem kan van belang zijn voor de werkomstandigheden van deze jongeren later, in jobs die door het toenemend belang van communicatie(technologieën) een goed gehoor zullen vereisen. Ook op het vlak van veiligheid kan een slecht gehoor problematisch zijn.
Ouders, de overheid en het onderwijs hebben een belangrijke verantwoordelijkheid om de jongeren van vandaag en morgen warm te maken om gezond te eten en te leven en ze bewust te maken van de gezondheidsgevolgen van bepaalde keuzes. Door de potentiële kritieke staat van de gezondheid van een deel van de huidige jeugd, zullen de bedrijven zelf er ook belang bij hebben een goede levensstijl te promoten bij het personeel. Zij zullen hun investeringen in gezondheidspromotie op het werk immers terugzien in verminderde kosten door verloren arbeidsdagen, presenteïsme, personeelsverloop en in een verhoogde productiviteit en een aantrekkelijker imago als werkgever.
Flexibele en steeds veranderende werkorganisatie.
Mentale gezondheidsproblemen en stress en depressie in het bijzonder zullen meer en meer op de voorgrond treden op de werkvloer. Op dit ogenblik komen mentale aandoeningen op de vierde plaats als oorzaak van werkongeschiktheid. Maar de Wereld Gezondheidorganisatie gaat ervan uit dat depressies en andere mentale aandoeningen al tegen 2020 de voornaamste reden van werkongeschiktheid zullen zijn. Enkele trends in de arbeidsorganisatie verklaren mede deze toename.
De moderne arbeidsmarkt evolueert snel en vergt heel wat flexibiliteit van de werkgevers. Deeltijdse contracten, interimwerk, outsourcing, shiftwerk, etc. zitten dan ook in de lift. Werknemers in zulke contracten voelen zich echter minder zeker van hun job, verrichten vaak monotoon werk en zijn minder op de hoogte van veiligheidsregels; allemaal factoren die de gevoeligheid voor stress verhogen. De druk waaronder werknemers staan stijgt ook door de snel veranderende en steeds complexere technologieën, werkprocessen en mens-machine interacties en de steeds toenemende hoeveelheid te verwerken informatie. Ook het omgaan met mensen op het werk kan een potentiële bron van spanningen zijn. Vooral werknemers die veel in contact komen met derden hebben een verhoogd risico om het slachtoffer te worden van verbaal of fysiek geweld of ander ongewenst gedrag. Werknemers die thuis of telewerken of zeer fluctuerende werkuren hebben, kunnen zich sociaal geïsoleerd voelen en het evenwicht tussen werk en privé kan zoek raken, wat hen gevoeliger maakt voor werkgerelateerde stress. Werkgevers zijn bovendien best zeker dat de werkomstandigheden van deze telewerkers thuis, op hotel, de trein, ... ook op het vlak van ergonomie de standaard van het bedrijfskantoor evenaren.
Vooral de dienstensector, die de komende jaren de belangrijkste werkgever wordt, zal met verhoogde werkdruk en mentale gezondheidsproblemen te kampen krijgen.
Ongekende gezondheidsrisico's van nieuwe technologieën
Nieuwe en evoluerende technologieën zoals nano- en biotechnologie brengen mogelijk gezondheidsrisico's mee waarvan de vorm en ernst vandaag nog niet ten volle gekend zijn. Deeltjes in "nano-grootte" zouden sneller in de bloedstroom terecht komen en de toxicologische gevolgen kunnen verschillen van de gevolgen van blootstelling aan een zelfde materiaal in een meer conventionele vorm of grootte. Een soortgelijke bezorgdheid bestaat voor de ontvlambaarheid van nanomaterialen. Het aantal werknemers dat aan deze materialen wordt blootgesteld is erg moeilijk te meten door het wijdverspreid en divers gebruik ervan. Ondertussen blijven ook de gevolgen van langdurige blootstelling aan elektromagnetische straling van onder meer GSM's grotendeels ongekend.
De overheid, instituten voor veiligheid en gezondheid op het werk, het onderwijs, de bedrijfswereld en wij allemaal hebben een gedeelde verantwoordelijkheid om de gezondheidrisico's waaraan we privé en op het werk blootgesteld worden in te perken. We moeten nu inspelen op de veranderingen in de arbeidsmarkt om van een zwakte (tekort aan arbeidskrachten, verslechterende volksgezondheid, verhoogd voorkomen van mentale problemen...) een sterkte (een grotere actieve bevolking, minder kosten door ziekte en ongeval en een verhoogde motivatie en productiviteit) te maken.
|